Tôi không có nhiều kỷ niệm với cô Kim Ngọc trên bình diện
hoạt động nghệ thuật sân khấu xã hội. Nhưng ở khía cạnh nghệ thuật sân
khấu Phật giáo thì một vài kỷ niệm cũng nói lên được nhiều điều.
Nhất là một người nổi tiếng như Cô, đã sớm hòa nhập vào trang
sử văn hóa nghệ thuật Phật giáo trong những tháng ngày còn khó khăn,
thì đó là cả một công trình rất to lớn và mang nhiều ý nghĩa, vì nó được
khởi phát từ tâm.
Ngày ấy, quan hệ của tôi chỉ gói gọn gồm cố NSND Út Trà Ôn, nghệ sĩ Út
Bạch Lan, nghệ sĩ Kim Ngọc, Cô Sáu Châu, Cô Ba (Chị Chồng của Cô Kim
Ngọc)…
Đây chính là những nghệ sĩ đã sớm tham gia, khơi dậy nền nghệ thuật sân
khấu Phật giáo và góp phần thúc đẩy các phong trào văn nghệ Phật giáo
khắp nơi nở rộ.
Đỉnh điểm đáng nhớ nhất là năm 1991.
Đây là thời gian các hoạt đông văn hóa Nghệ thuật Phật giáo được nở rộ
nhiều mặt. Nhất là hai mảng Cổ Nhạc - Cải lương và Tân Nhạc.
Tôi được Thượng Tọa Thích Đồng Bổn giao nhiệm vụ phát triển và xây dựng
cổ nhạc - cải lương Phật giáo. Tất cả đếu mang tính chất tiên phong nên
có vấp phải rất nhiều cản ngại.
Nhưng với tâm nguyện của Thấy Đồng Bổn và sự trợ lực quý báu ban đầu của
Bác Mười, Cô Út, Cô Ba, Cô Kim Ngọc, Thầy khuyên tôi cố gắng hoàn thành
một vở cải lương, vì một vở cải lương sẽ quy tụ được nhiều nhân tố đóng
góp hơn.
Vở cải lương Phật giáo đầu tiên được ra đời từ những tâm nguyện ấy, đó
là vở “THÁI TỬ A – XÀ - THẾ”.
Vì là một công trình mang danh Phật giáo nên ai cũng đều thận trọng
trong chuyên môn của mình. Do đó phần phục trang tôi phải tự vẽ luôn và
giao cho vị có trách nhiệm thực hiện. Khi vẽ phục trang, ngoài ý nghĩa
Phật giáo ra phần còn lại chính cô Kim Ngọc đã giúp tôi rất nhiều trong
việc đánh giá tính cách nhân vật, để từ đó có ý tưởng phác họa trang
phục.
Trong thời gian viết vở, Cô Kim Ngọc thường hay hỏi thăm tôi và nói cứ
phân cho Cô vai nào cũng được, đừng có ngại, bởi theo cô “Đây là việc
cúng dường Tam Bảo, vai nhỏ lớn gì cũng là cái tâm của mình cả”.
Dù vậy, tôi cũng cố gắng hư cấu ra hai nhân vật phù hợp với khả năng và
tài nghệ của cô để cô có dịp dốc hết tài năng của mình cho vở diễn.
Lúc này Nghệ sĩ Quốc Hòa đã là bạn diễn thường xuyên của cô rồi. Tôi tìm
đến nhà cô (lúc đó còn ở đường Trần Hưng Đạo) hỏi dò xem cô có thể mời
nghệ sĩ Quốc Hòa cùng tham gia không.
Cô cười ha hả, vỗ vai tôi rất mạnh nhưng lại nói “Được hôn cưng?”.
Có nghĩa là Cô lo ngại có diễn chút hài vui vui trong một vở Phật giáo
được không.
Tôi nói hoàn toàn không có gì cả và chính Bác Mười Út Trà Ôn nói thêm
vô Cô mới an lòng chấp nhận.
Và thế là tôi viết cho nghệ sĩ Quốc Hòa vai Quan Cận Thần và Cô là Vợ
Quan Cận Thần.
Hai nhân vật này chuyên chở tính đạo lý rất lớn, giúp hỗ trợ ý nghĩa
đường dây câu chuyện thêm sinh động, và nhất là giúp giảm bớt tính căng
thẳng vốn xuyên suốt cả vở diễn.
Dù vở diễn chỉ dừng lại ở mức thể nghiệm nhưng các nhân tố tích cực đóng
góp đã cố gắng và hy sinh rất nhiều. Vì là vở ban đầu, còn nhiều khiếm
khuyết nhưng có thể nói cũng từ đó mà các vở sau phát triển hoàn thiện
hơn.
Bên cạnh những vở Cải Lượng như vậy, còn có cả buổi biểu diễn phục vụ,
dù ở đâu, xa xôi hay gần và có ảnh hưởng đôi chút giờ giấc chạy sô, Cô
Kim Ngọc luôn hoan hỷ vui vẻ, chưa bao giờ nghe hoặc thấy Cô lộ một cử
chỉ khó chịu nào.
Trong suốt quãng thời gian đó, tôi đã vâng lời Thầy Đồng Bổn biên tập và
thực hiện 6 album Ca Cổ Phật Giáo, chương trình nào Cô cũng đều tham
gia đóng góp.
Cô ca vọng cổ rất ngọt, đến nỗi khi vừa mới nghe qua băng mộc, Thầy Đồng
Bổn phải gọi điện cho Cô và khen lấy khen để.
Những tháng ngày đáng nhớ ấy qua rồi. Cũng khá lâu lắm rồi. Đó cũng là
thời gian tôi chưa lần gặp lại Cô, dù vẫn nghe thấy Cô trên các phương
tiện truyền thông hàng ngày.
Vậy mà hôm nay Cô lại ra đi, bỏ lại sau lưng nhiều công đức còn ngập
tràn trong tâm khảm của riêng tôi.
Tôi chợt nghĩ, những công đức đó chính là nhiên liệu nội tại, giúp đưa
Cô đi về nơi thanh thản nhất của nẻo đạo.
Cách bày trí Linh cữu của Cô cũng nói lên được chất nhà Phật, Tiền Phật
Hậu Linh, rất đúng, rất đẹp lẽ đạo.
Cô Kim Ngọc! Một người Nghệ sĩ Phật tử rất đẹp trong tâm trí tôi và cả
mọi người đang hướng đến một chân trời hạnh phúc vĩnh hằng, không còn
khổ đau, chẵng có oán hờn.
Như lời Cô nói vui với tôi trong một lần đi diễn “Cô ráng làm nhiều, để
mai sau nếu có mất (Cô nói từ “NGỦM”) thì còn có chút đỉnh vốn liếng mà
xài”.
Đúng vậy! Ngày hôm nay mọi người khóc thương tiếc Cô mà Cô thì ung dung
tự tại ra đi, chẳng chút vướng bận gì cõi trấn thế. Đó há chẵng là vốn
lẫn lãi - lãi quá nhiều đấy ư?
Sáng mai này tôi không có dịp được trực tiếp đưa tiễn Cô về nơi an nghĩ
cuối cùng, do vậy, tôi viết đôi dòng này, xin làm nén nhang thắp lên ven
đường đễ vĩnh biệt.
Mong Cô chứng tri cho lòng tôi, một người em thưở còn sum họp bên Thầy
Đồng Bổn ngày nào.