Nửa Ổ Bánh Mì Vẫn Là Bánh Mì

NỬA Ổ BÁNH MÌ VẪN LÀ BÁNH MÌ …

Tựa bài không có gì mời gọi người đọc, nên có lẽ, chỉ vị nào đang rảnh rang lắm mới thử lướt xuống xem, viết cái gì vậy? Hay chỉ là thực đơn của tiệm bánh nào bay lạc vào?

Xin nghiêm túc thưa, đây là lời mở đầu một lần giảng pháp của giảng sư, trong một mùa An Cư Kiết Hạ tại Nam Cali.

Trọn câu mở đầu là: “Nửa ổ bánh mì vẫn là bánh mì, nhưng nửa sự thật thì không phải là sự thật !”

Nội dung bài giảng đề cập đến những thói quen mà người đời hành xử với nhau khiến dễ trở thành thị phi gây ra phiền não. Là Phật tử, chúng ta nên nhắc nhở nhau biết lắng tâm để nhìn mọi sự sâu sắc hơn, hầu tránh được những điều nên tránh.

Lần giảng pháp này, giảng sư chỉ gợi ý, rồi cho phép mọi người trao đổi cảm nhận, như một buổi pháp đàm.

Hành giả đã ngồi yên, như một kẻ dự thính, nhưng lời mở đầu buổi giảng đã như một công án, xoáy vào những góc khuất nội tâm, vừa ân cần, vừa giục dã cái tâm ưa lười biếng, hãy thức dậy và làm việc đi !

Nửa câu trên, tương đối dễ, ai cũng có thể chứng nghiệm được mà không mắc mỏ gì. 50 xu một ổ bánh mì nóng, mới ra lò, bẻ làm đôi, vừa thưởng thức bánh mì ròn rụm, vừa quan sát nửa ổ sẽ ăn tiếp kia. 

Chắc chắn, nửa ổ đó vẫn là bánh mì. Làm sao sau khi bẻ làm đôi, bánh mì lại có thể biến dạng thành bánh bò, bánh tét được! Không những vẫn là bánh mì mà hương vị nửa ổ đó, chắc chắn cũng đủ tiêu chuẩn như nửa ổ đang được nếm.

Còn nửa sự thật thì sao? Tại sao lại bẻ đôi sự thật và chỉ nói một nửa?

Trước một sự việc, nếu ta cảm thấy không quan hệ chi đến mình, không cần thiết phải nói, thì đơn giản là đừng nói !

Cũng sự việc đó, nếu ta cảm thấy nên nói thì hãy trung thực, nói trọn sự thật. Nếu chỉ nói một nửa sự việc thì ta có thể vô tình hoặc cố ý tạo nghiệp thị phi, do vi tế của loại ngôn-ngữ-vô-thanh diễn đạt. Chẳng hạnh như:

*Ta chỉ nói nửa sự thật vì đó là phần hợp ý với ta, Vì hợp ý nên khi nói, ta sẽ vô tình nhào nặn thêm chủ quan vào đó, để những đối tượng nghe, trở thành đồng minh.

*Khi những đối tượng chỉ nghe nửa sự thật này, lại nhào nặn thêm chủ quan của mỗi người, khiến nửa sự thật chưa được nói ra, sẽ hiện hình theo ý muốn của mỗi đối tượng ! 

Chỉ mới tới đây thôi, thì sự thật nào còn là sự thật nữa, vì nửa phần sau của sự thật sẽ theo quan điểm và cách suy nghĩ của mỗi người mà tự hình thành. 

Từ đấy, thị phi sẽ bay lả tả như lá mùa thu khi mỗi người đều hoan hỷ trở thành diễn giả về một sự thật mà họ chỉ mới nghe một nửa.

Những diễn biến này vẫn đã và đang xảy ra trong đời-thường và mọi người vẫn bình thản để cho cơn lốc này cuốn hút. 

Vui buồn cũng từ đây. Thương ghét cũng từ đây mà thực chất có thể đã quá xa sự thật. Nếu ai đó đủ quan tâm để không chỉ nói nửa sự thật, không lồng quan niệm chủ quan vào nửa sự thật đó, thì may ra giá trị của sự thật mới được ngang hàng với nửa ổ bánh mì !

Đáng buồn thay !

Ôn Già Lam, cố Hòa Thượng Thích Trí Thủ từng dạy: 

“Trước mỗi sự việc, người con Phật nên cân nhắc giữa 2 cách hành xử. Thứ nhất: Nói năng như Chánh Pháp. Thứ hai: Im lặng như Chánh Pháp” 

Suy ngẫm lời Ôn dạy, thì trước khi nói, hãy chậm lại một giây, xét tâm mình.  Nếu cảm thấy chưa thể “Nói năng như Chánh Pháp” thì hãy chọn cách thứ hai, là “Im lặng như Chánh Pháp”. 

Khởi đầu, chỉ tạm thực tập phần đơn giản này cũng có thể giúp ta tránh được phiền não cho ta và cho người khi tưởng sự thật mà lại không phải sự thật.

Quán chiếu sâu sa hơn một chút về bánh mì, thì không phải chỉ nửa ổ bánh mì có giá trị nhiều hơn ta tưởng, mà một miếng nhỏ thôi, cũng mang lại niềm vui lớn.  

Đó là cơ duyên đại chúng được lãnh hội, trong một lần thọ trai tại thiền đường Hội Ngàn Sao, Xóm Hạ, Pháp Quốc. Sau khi vị duy-na dứt lời xướng niệm ngũ quán theo hình thức Làng Mai thì Sư Ông Làng Mai, HT Thích Nhất Hạnh cầm ổ bánh mì lên, bẻ một miếng nhỏ, giơ ngang tầm mắt và nhẹ nhàng nói:

“Trước khi thọ dụng, nếu dùng tuệ giác nhìn sâu sắc, ta sẽ thấy miếng bánh mì này là vị đại sứ của vũ trụ, gửi tới để nuôi ta. Miếng bánh mì này là thân thể của vũ trụ vì trong đó có sự hiện hữu của mặt trời, mưa, nắng, đất mầu, người nông dân, người làm bánh …v… v… Để trân quý những gì đang có, ta phải giữ chánh niệm khi ăn, mới là ta đang ăn bánh mì, chứ không phải đang bị bánh mì ăn !”

Quả thật, nếu không hội đủ những cơ duyên phù hợp thì sẽ không có ổ bánh mì. 

Chúng ta đã từng bao lần ăn bánh mì, mà mấy ai trân quý vị sứ giả của vũ trụ này, mấy ai khởi tâm cám ơn bao nhân tố, bao yếu tố đã hoàn thành phẩm vật cho ta thọ dụng, chứ không đơn giản, có 50 xu là có ổ bánh mì.

Bằng chánh niệm, chỉ  ổ bánh mì nhỏ cũng cho ta thấy bao phước lộc quanh đời sống. Nếu thường hằng giữ được tâm chánh niệm thì hạnh phúc ở ngay đây, ngay nơi bông hoa nở, nơi tiếng chim ca, nơi hạt lúa vàng, nơi dòng suối ngọt … nơi những gì trong tầm tay, trong phút giây hiện tại.

Đó là bài học hiện-pháp-lạc-trú. 

Cám ơn nửa ổ bánh mì.

Cám ơn nửa sự thật khi được trung thực thể hiện sự thật.

(Tào-Khê tịnh thất – những ngày tịnh tu)