Sitemap Hoavouu.com
Điền Email để nhận bài mới
View Counts
16,788,518
Free Support Hoavouu.com
Ho Tro Hoavouu 250Logo-Hanh-Huong-AD-2019-tron-250

Cái Bẫy Của Khổ Đau

Monday, April 8, 201903:39(View: 423)
Cái Bẫy Của Khổ Đau

CÁI BẪY CỦA KHỔ ĐAU

Thiền Sư
Henepola Gunaratan
Diệu Liên Lý Thu Linh

 
Cái Bẫy Của Khổ Đau

Đức Phật biết rằng sự chạy đuổi không mỏi mệt theo hạnh phúc trong dục lạc thế gian khiến chúng ta bị trói buộc vào cái vòng tận cùng của nhân và quả của yêu và ghét. Mỗi ý nghĩ, lời nói hay hành động là nhân đưa đến quả, rồi quả ấy lại trở thành một cái nhân khác, để chỉ cho chúng ta thấy cái vòng khổ đau đó vận hành như thế nào, Đức Phật đã giải thích:

Do duyên thọ, ái sinh, do duyên ái , tìm cầu sinh; do duyên tìm cầu, lợi sinh, do duyên lợi,  quyết định sinh; do duyên quyết định, tham dục sinh, do duyên tham dục, đắm trước sinh; do duyên đắm trước, chấp thủ sinh; do duyên chấp thủ, hà tiện sinh; do duyên hà tiện, thủ hộ sinh; do duyên thủ hộ, phát sinh một số ác, bất thiện pháp như tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng ngữ. (Kinh Trường Bộ, HT. Thích Minh Châu, NXB Tôn Giáo – 2005, trang 517).

Mỗi chúng ta đều trải qua những giai đoạn của vòng luân chuyển này trong đời sống hàng ngày. Thí dụ đang ở trong siêu thị, bạn nhìn thấy một chiếc bánh trông rất ngon với nhân màu đỏ, kem trắng điểm lên trên. Đó là chiếc bánh duy nhất còn lại. Dầu chỉ ít phút trước đó, tâm bạn thanh tịnh, tự tại, khi nhìn thấy  cảnh này, mà Đức Phật gọi là “sự tiếp xúc giữa các căn và các trần” tâm khởi lên những suy tưởngcảm thọ khoái lạc.

Rồi tham muốn phát sinh từ lạc thọ. “Mmmm…bánh đâu” bạn tự nhủ, “với kem trứng đánh nổi phía trên” tâm sẽ chạy đuổi theo và khai triển những ý nghĩ khoái lạc. Bánh dâu ngon lắm! Thơm biết chừng nào! Kem trứng kia tan trong miệng  hẳn là rất tuyệt vời! Một quyết định tiếp theo sau: “tôi muốn ăn một chiếc bánh đó”. Rồi sự bám víu (đắm trước) phát sinh: ‘Chiếc bánh đó là của tôi”. Có thể bạn sẽ nhận ra một sự bất ổn khi làm bạn do dự trong chốc lát khi nó nghĩ đến những hậu quả tiêu cực của cái bánh đối với túi tiền hay vòng eo của bạn.

Bỗng nhiên họ nhận ra  có ai đó cũng ngừng lại ở quầy bánh và đang ngắm nghía cái bánh. Cái bánh của bạn! Bị chế ngự bởi lòng hẹp hòi, bạn chộp ngay chiếc bánh, tiến ra quầy thanh toán trong khi  người khách kia trừng mắt phản đối. Một diễn tiến tiếp theo, dầu thông thường khó xảy ra, là vị khách hàng kia đuổi  bạn đến chỗ đậu xe, cố gắng giật cái bánh lại, hãy tưởng tượng biết bao hành vi bất thiện có thê xảy ra – có thể chửi rủa nhau hay đánh nhau. Nhưng ngay cả khi không có  sự đối đầu trực tiếp nào, hành động của bạn khiến người khác phát sinh những tư tưởng tiêu cực và nhìn bạn như là một người tham ăn. Như thế là tâm bình an của bạn bị hủy diệt.

Một khi tham ái đã phát khởi trong tâm, thì không thể tránh khỏi có những hành động ích kỷ, hẹp hòi theo sau. Trong khi chạy đuổi theo bất cứ hạnh phúc nhỏ nhoi nào – một miếng bánh dâu – chúng ta cũng có thể hành động thô bạo và xém nữa tạo ra kẻ thù. Khi lòng tham ái là đối với một điều gì đó quan trọng hơn, như của cải, tài sản của người  hay hành động tà dâm thì hậu quả còn tai hại hơn và những đau khổ triền miên có thể xảy ra.

Nếu có thể đảo ngược vòng quay, bắt đầu từ hành động tiêu cực của chúng ta rồi đi ngược trở lại thành từng bước, từng bước đến các nguyên nhân tâm lýsinh lý, thì ta có thể đoạn trừ khổ đau tận gốc ngọn của nó. Khi lòng tham muốn, bám víu đã được đoạn trừ – hoàn toàn bị xóa bỏ – thì hạnh phúc mới được bảo đảm. Có thể chúng ta chưa biết phương cách để đạt  được một điều như thế, nhưng khi đã nhận ra việc phải làm, là chúng ta bắt đầu cuộc hành trình của mình.

Giờ thì bạn có thể hiểu tại sao chúng tôi nói rằng hạnh phúc thật sự chỉ đến khi tham ái đã được đoạn diệt. Ngay nếu khi ta  có nghĩ rằng việc đạt được hạnh phúc cao thượng nhất là không thực tế, thì việc giảm thiểu nó củng đem lại nhiều lợi ích  cho chúng ta. Càng có thể buông bỏ được lòng tham ái, thì ta càng dễ dàng cảm nhận được hạnh phúc hơn. Nhưng làm thế nào để giảm bớt lòng tham ái? Chỉ ý nghĩ làm giảm thiểu lòng ham muốn – nói chi đến việc đoạn diệt nó –  cũng đã có  thể khiến bạn thối chí. Nếu bạn biết rằng chỉ dùng ý chí để đẩy lùi ham muốn là hoài công, thì bạn rất đúng. Đức Phật đã đưa ra một giải pháp tốt đẹp hơn: đó là từng bước tu tập theo Bát Chánh đạo.

Phương cách phát triển từng bước theo con đường của Đức Phật ảnh hưởng đến mọi khía cạnh của đời sống bạn. Tiến trình này có thể  bắt đều bất cứ lúc nào, ở bất cứ nơi đâu. Bạn có thể bắt đầu từ chỗ của bạn và tiến tới, từng bước một. Mỗi sự thay đổi mới tốt đẹp hơn trong hành vi hay hiểu biết đều dựa trên các bước đã qua.

Trong số những người đã  được nghe Đức Phật thuyết pháp, có những vị  với tâm dễ dàng tiếp thu đến nỗi họ có thể đạt được hạnh phúc viên mãn  ngay sau khi nghe những lời hướng dẫn tu theo từng bước của Đức Phật lần đầu tiên. Một số ít đã quá sẵn sàng đến nỗi tuy vừa nghe qua giáo lý siêu việt – Từ Thánh Đế – thì tâm họ đã hoàn toàn được giải thoát. Những phần đông các đệ tủ Phật phải cố gắng thực hành các lời dạy, thấu triệt từng bước trước khi chuyển sang bước tiếp theo.Nhiều vị phải mất hàng năm để vượt qua những chướng ngại trong sự hiểu biết trước khi họ có thể tiến lên một bậc cao hơn của sự tìm hiểu.

phần đông chhung1 ta  phải mất rất nhiều công sức để tự tháo gỡ mình ra khỏi những hành vi hay thái độ tự hại  mình và hại người đã được hình thành qua bao năm tháng. Chúng ta đã chậm rãi bước theo con đường tu tập từng bước của Đức Phật với rất nhiều kiên nhẫn và khích lệ. Không phải ai cũng có thể thấu triệt mọi thứ ngay lập tức. Đến với sự phát triển tâm linh, tất cả chúng ta đều mang theo những kinh nghiệm quá khứ riêng và mức độ dốc tâm khác nhau.

Đức Phật là một vị thầy tinh tế tuyệt vời. Ngài biết rằng chúng ta cần có những hiểu biết căn bản rõ ràng trước khi tiếp thu giáo lý  cao siêu hơn. Thuyết Bát Chánh đạo đưa đến hạnh phúc của Ngài gồm 3 giai đoạn được xây dựng dựa lên nhau: Giới, Định và Tuệ.

Giai đoạn đầu tiên, giới luật,bao gồm việc chấp nhận một số việc cơ bản và sống dực theo chúng. Đức Phật hiểu rằng sự suy nghĩ, nói năng và hành động đúng theo giới luật là những bước căn bản cần phải có  trước khi tiến đến sự phát triển tâm linh cao hơn. Nhưng dĩ nhiên chúng ta phải có  một trí tuệ để biết rõ đạo đức là gì. Vì thế Ngài bắt đầu bằng  cách giúp chúng ta vun  trồng cấp bậc cơ bản của Chánh kiến (bước thứ nhất) và Chánh tư duy ( bước thứ hai). Những khả năng tâm linh này giúp chúng ta phân biệt giữa ý nghĩ và hành động đạo đức hay vô đạo đức giữa những hành động thiện với những hành động làm hại mình và hại người chúng quanh.

Khi chánh kiến đã phát triển, chúng ta có thể bắt đầu đem sự hiểu biết mới mẻ của mình áp dụng bằng cách thực hành Chánh ngữ (bước thứ ba), Chánh nghiệp (bước thứ tư), và Chánh mạng (bước thứ năm). Những giai đoạn thực hành các hành động đạo đức tốt đẹp giúp tâm ta cởi mở, giải thoát khỏi các chướng ngại, hoan hỷ và tự tin. Khi các chướng ngại từ những hành động tiêu cực bắt đầu phai mờ thì định mới có thể phát sinh.

Định có 3 giai đoạn. Đầu tiên là Chánh tinh tấn (bước thứ sáu) giúp tâm tập trung vào từng bước trên con đường đạo. Những sự cố gắng như thế đặc biệt cần thiết khi nhiều tư tưởng bất thiện khởi lên trong tâm khi chuhng1 ta ngồi thiền. Tiếp theoChánh niệm (bước thứ bảy). Muốn có tâm chánh niệm đòi hỏi phải có sự chú tâm toàn vẹn từng phút, để ta có thể kiểm soát  được sự biến đổi của tâm pháp. Chánh định (bước thứ tám) cho phép chúng ta trụ tâm không gián đoạn trên một đối tượng hay một ý nghĩ nào đó. Vì đó là một trạng thái tâm tích cực, không sân hận hay tham luyến. Định mang đến cho ta một sức mạnh tâm linh mà ta cần để có thể nhìn thấu đáo hoàn cảnh thật sự của mình.

Với giới luật làm nền tảng, định sẽ phát sinh. Do đó, Định, giai đoạn thứ ba trên con đường của Đức Phậttrí tuệ –   sẽ phát triển. Điều này mang chúng ta trở lại với hai bước đầu tiên trên con đường: Chánh kiếnChánh tư duy. Chúng ta bắt đầu cảm nghiệm trí tuệ bùng vỡ trong các hành động của mình.. Chúng ta nhận ra đã tự tạo đau khổ cho bản thân như thế nào. Chúng ta nhận ra bằng những ý nghĩ, lời nói, và hành động của mình, ta đã tự làm tổn thương bản thân và người khác như thế nào. Chúng ta nhận ra những sự giả dối của mình  và đối diện cuộc đời như nó thực sự là. Trí tuệngọn đèn sáng soi cho chúng ta con đường thoát khỏi vòng trói buộc của khổ đau.

Dẩu tôi trình bày  con đường của Đức Phật  như là  một chuỗi của những giai đoạn liên tục nhau, thực ravận hành theo một vòng tròn. Giới , Định, và Tuệ luôn hỗ trợ, phát triển lẫn nhau. Mỗi bước trong Bát chánh đạo đều củng cố, phát huy các bước còn lại. Khi bạn bắt đầu thực hành cả quá trình, mỗi bước sẽ lần lượt  mở ra  và mỗi hành động thiện hay tuệ giác sẽ là động lực đưa ra bước kế tiếp. Trên bước đường tu tập, bạn sẽ có nhiều chuyển đổi, nhất là khuynh hướng đổ lỗi chho người khác về sự bất hạnh của mình. Với từng bước rẽ, bạn sẵn sàng để chấp nhận trách nhiệm đối với suy nghĩ, lời nói và hành động có chú ý của  mình nhiều hơn.

Thí dụ, bạn áp dụng trí tuệ ngày càng phát triển của mình để liễu ngộ hành động đạo đức, bạn sẽ nhận thấy giá trị của tư tưởng và hành động đạo đức một cách sâu sắc, dẫn đến sự thay đổi càng nhanh chóng hơn trong cách bạn hành động. Tương tự, khi bạn có thể nhìn thấy rõ ràng hơn trạng thái tâm nào là hữu ích và trạng thái tâm nào bạn cần buông bỏ, thì bạn sẽ đem sự tinh tấn của mình áp dụng đúng chỗ hơn, và kết quả là tâm định của bạn trở nên sâu lắng hơn và tuệ giác sẽ được phát triển.

Thiền Sư Henepola Gunaratana

Diệu Liên Lý Thu Linh Dịch
Send comment
Off
Telex
VNI
Your Name
Your email address
(View: 222)
Ngày nay, khi khoa học phát triển, người ta đã tìm thấy sự gần gũi giữa Phật giáo và khoa học.
(View: 3520)
Kính Mừng Thọ 70 tuổi HT Thích Như Điển tổng hợp những bài viết cho Hoà Thượng Phương Trượng
(View: 319)
Bất cứ hành giả nào đọc, hay học qua kinh Duy Ma Cật, dù hiểu cạn hay sâu, ít nhất cũng có cảm nhận về cuốn kinh đại thừa này qua cái nhìn chung là “Tĩnh lặng vô ngôn. Tịch nhiên bất động”
(View: 251)
Chỉ có niềm tin mới giúp chúng ta tin tấn tu tập cho tốt để đạt sở nguyện, hoàn thành sở hạnh mà thôi.
(View: 285)
Tôi nghĩ, để cho thân thể khỏe mạnh, chúng ta cần có một tâm thức tĩnh lặng và một trái tim nồng ấm. Với sự giúp đở của một tâm tĩnh lặng và tự tin...
(View: 240)
Chết thông thường được xem là sự chấm dứt các hoạt động của một sinh vật hay ngừng vĩnh viễn mọi hoạt động sống (không thể phục hồi) của một cơ thể.
(View: 276)
Theo giáo lý Nhân quả-Nghiệp báo, những nỗ lực của người thân hướng về hương linh như tạo phước, cầu nguyện v.v… chỉ trợ duyên, ảnh hưởng tốt đến hương linh được phần nào thôi
(View: 453)
Lần đầu tham dự An Cư Kiết Hạ, Quán chiếu từ bi nơi cửa thiền - Thảo Nguyên
(View: 336)
Nói đến đặc tính, hoa sen là một trong những loài hoa quý phái. Hoa sen vươn mình lên từ bùn lầy mà không bị ô nhiễm sắc màu và hương vị. Ngôn ngữ hoa senngôn ngữ huyền thoại tuyệt vời!
(View: 262)
Ngôn ngữ thế gian chẳng thể nói hết tấm lòng những người con Phật, trong muôn một. Chỉ sự đồng tâm, đồng cảm mới giúp chúng ta đồng hành trên con đường Trung Đạo
(View: 345)
Phương tiện kỹ thuật càng tinh xảo, con người càng dễ đi đến chỗ dối mình, dối người, hại mình, hại người, một cách tự nhiên...
(View: 293)
Giá trị của tâm là sự thương yêuchân thực. Nếu một người mà tâm luôn tràn ngập tình thương đối với mọi người
(View: 208)
Nguyên bản: Tibet, Sanctuary of Peace for the World. Tác giả: Đức Đạt Lai Lạt Ma với Sofia Stril-Rever. Chuyển ngữ: Tuệ Uyển
(View: 283)
Sống tỉnh thứcduy trì ý thức trên mỗi công việc mà mình đang thể nghiệm, đang “sống” với trong từng phút giây hiện tại.
(View: 344)
Sống chết kề nhau trong tóc tơ Có nhiều kiếp sống vẫn nằm mơ. Họ đang tồn tại bằng hơi thở Rồi chết đi như chưa sống bao giờ..
(View: 350)
Mây vẫn cứ bay, dòng đời vẫn cứ trôi, tâm tính con người cũng đổi thay theo năm tháng. Cái khát vọng vĩnh cửu về một tình bạn miên viễn đã đeo bám lấy tâm hồn của bao nhiêu bậc tiền nhân.
(View: 281)
Mê tín là cái bệnh những nhà trí thức đều chê trách, Chánh quyền cũng chủ trương dẹp trừ mê tín. Thế mà bệnh mê tín mỗi ngày một tăng, càng lúc càng lan rộng.
(View: 641)
Cảm Nghĩ Về Tang Lễ Một Nhà Tu Phật Giáo - Thảo Nguyên
(View: 256)
Đọc kinh Phật, chúng ta thường gặp những ảnh dụ như: Có người ngửa mặt lên trời mà nhổ nước miếng (nước bọt), sự phỉ nhổ này chưa chắc đã trúng ai nhưng khó tránh họa nước miếng tự rơi xuống mặt mình.
(View: 322)
Matajuro Yagyu là con trai của một tay kiếm nổi danh. Cha chàng, tin rằng tài nghệ của con mình quá tầm thường khó mong đạt được đến mức làm thầy, đã ruồng bỏ chàng.
(View: 348)
Chắc hẵn có nhiều người đã gặp phải những nỗi đau buồn trong quá khứ của họ, nếu những cảm xúc này bị dồn ép, chúng có thể tạo nên sự tác hại tâm lý lâu dài.
(View: 432)
Nguyên tác: Healthy Body, Healthy Mind. Tác giả: Đức Đạt Lai Lạt Ma, Kangra, 2012 Chuyển ngữ: Tuệ Uyển
(View: 294)
Sau khi đức Phật thành đạo dưới cội Bồ đề, Ngài thấy rõ ràng chúng sinh thăng lên lộn xuống trôi lăn trong 6 nẻo luân hồi bởi do mình tạo tác.
(View: 539)
Nghiên cứu khoa học cho thấy ý nghĩ của con người là một thứ năng lượng. Năng lượng phát ra từ tâm / ý và ...
(View: 410)
Không biết từ khi nào, con người lại có những tính xấu như tham lam, ích kỷ, thù hằn, ganh ghét…, và chúng vẫn không thay đổi theo thời gian cho đến ngày nay.
(View: 379)
Khi nào Bồ Đề Tâm còn được quan tâm, thì chúng ta cần phải hiểu rằng chúng ta đang tìm cách để ...
(View: 394)
Luang Por Liem Thitadhammo[1], một tăng sĩ Phật giáo theo truyền thống tu trong rừng (Lâm tế -Forest Monastery).
(View: 589)
Cuộc sống đẹp khi tâm bình thản Đời vẫn còn một khoảng Trời xanh Thuận duyên với tấm lòng thành Niềm tin vững chải nhân sanh hữu tình
(View: 343)
Nghèo không có tiền của để bố thí thì bố thí bằng nội tài, bố thí Pháp, bố thí Vô Úy. Những cách bố thí này phước đức vô lượng vô biên, vượt trội xa những người chỉ bố thí bằng tiền của.
(View: 372)
Trong lịch sử Thiền Tông Trung Hoa, có một giai thoại về Kinh Kim Cang còn truyền tụng cho tới ngày nay đó là Lục Tổ Huệ Năng.
(View: 397)
Con người chúng ta hình như luôn luôn thấy mình bị trói buộc, và cuộc sống càng nhiều trói buộc thì càng chật chội hơn.
(View: 301)
Đức Phật đã ra đời cách đây 2.643 năm. Giáo sư Lewis Lancaster nói rằng người phương Tây thoạt tiên xem Đức Phật như một nhân vật huyền thoại.
(View: 450)
Trong một kinh về tuệ trí hoàn thiện (bát nhã), Đức Phật đã đưa ra tuyên bố thậm thâm như sau:
(View: 399)
Kinh luận của Phật giáo nói với chúng ta rằng trên việc thực chứng tánh không, vọng tưởng về sự tồn tại cố hữu yếu đi.
(View: 431)
Ai chịu lắng lòng một chút đều sẽ thấy mọi thứ ở đời đang vận động, trôi chảy.
(View: 274)
Truyện Thạch Sanh Lý Thông có liên hệ gì với tư tưởng Phật giáo? Nơi đây, chúng ta thử suy nghĩ về chủ đề này, trong dịp Giáo sư Nguyễn Văn Sâm biên dịch, chú giảiấn hành Truyện Thơ Thạch Sanh Lý Thông.
(View: 442)
“Hủy hình thủ khí tiết. Cát ái từ sở thân. Xuất gia hoằng Phật đạo. Thệ độ nhất thiết nhân.”
(View: 584)
Tất cả đều ngưỡng vọng về vườn Lâm Tỳ Ni, cách đây 2643 năm, nơi có một vĩ nhân ra đời để tìm con đường giải thoát cứu nhân loại.
(View: 451)
Trong việc thực hành Pháp, mọi sự tiến triển dần dần. Ta không thể ép buộc hay hối thúc mọi sự dưới mọi hình thức...
(View: 372)
Mùa Phật Đảnthuận duyên để chúng ta nhìn lại mình “xem mình là ai?” Suy nghĩ xem mình đang làm gì? Đang toan tính gì?
(View: 440)
Từ Bicăn bản của đạo, căn bản của tất cả pháp lành, như đã được Đức Phật thuyết trong kinh Đại Bát Niết Bàn:
(View: 414)
Buông lunglối sống buông thả, phóng túng, chạy theo ham muốn dục vọng, thỏa mãn sở thích mà không màng đến hậu quả tổn mình và hại người.
(View: 508)
Nguyên bản: Overview of the Path to Enlightenment. Tác giả: Đức Đạt Lai Lạt Ma. Anh dịch: Jeffrey Hopkins, Ph. D. Chuyển ngữ: Tuệ Uyển
(View: 414)
Nguyên bản: Deity Yoga. Tác giả: Đức Đạt Lai Lạt Ma. Anh dịch: Jeffrey Hopkins, Ph. D. Chuyển ngữ: Tuệ Uyển
(View: 363)
Tác phẩm Bodhicharyavatara có đề cập rằng “Trong quá khứ, tôi đã hãm hại những chúng sanh khác như thế, vì vậy nên việc chúng sanh hại tôi là xứng đáng.
(View: 478)
Mọi chuyện lâu dần cũng chóng qua, Băn khoăn chi lắm khổ thân mà! Khi khen lòng mát đâu còn lạ, Lúc giận trí mờ hẳn cách xa.
(View: 434)
Đức Phật đã dạy: “Trưởng dưỡng động cơ tâm Bồ đề thanh tịnhcon đường chân chính chứng ngộ Phật quả.
(View: 429)
Con người sống và làm việc để mưu cầu cho bản thân cùng gia đình được an vui, hạnh phúc.
(View: 334)
Theo Đức Phật, không buông lung là người có trí. Nếu mỗi người, từ vua quan cho đến dân, mọi thành phần xã hội đều học hạnh không buông lung thì bản thân được an vui, gia đình hạnh phúc, xã hội ổn định, đất nước phú cường.
(View: 331)
Nhận thức (tiếng Anh: cognition) là hành động hay quá trình tiếp thu kiến thức và những am hiểu thông qua suy nghĩ...
Quảng Cáo Bảo Trợ