Rộng Lòng Với Thay Đổi

Ni Sư. Pháp Hỷ 
Ven. Dhammananda Bhikkhuni

Quán & sống ổn với vô thường

Thay đổi, biến động, dịch chuyển vốn là tính chất thường hằngcủa vạn hữu: có sinh ắt có diệt. Tuy nhiên phản ứng của con người trước những biến động vô thường đó lại là chìa khóa mở ra cánh cửa của hạnh phúc hay khổ đau, căng thẳng hay thoải mái. Và để trở thành thiện xảo hơn, con người phải học tập và huấn luyện để có thái độ cới mở hơn với vô thường, thay đổi và biến động trong mình và quanh mình.

Xin giới thiệu một mẫu ý tưởng của nhà thần kinh & tâm lý học, cũng là một thiền sư người Mỹ, Tiến sĩ Rick Hanson.

"Mở ra" nghe có vẻ hơi cổ tích hoặc dễ vỡ, nhưng ý tôi là nó theo những cách rất thực tế; hãy xem những đề tài này nhé: “chấp nhận” nó, “chấp nhận chúng như hiện tại” và “để gió cuốn đi”. Ở đây, tôi đang tập trung vào việc thư giãn và mở ra sự thật rằng mọi thứ liên tục thay đổi chứ không phải chống lại nó.

Ví dụ, nghĩ về những điều lớn or nhỏ: Tôi già đi, bạn bè đau ốm or mắc bệnh ung thư, con cái chúng tôi rời nhà và đội bóng mà chúng ta yêu thích trông không còn phong độ như năm ngoái. Ta không thích những thay đổi này! Nhưng nếu ta chống lại chúng, nếu ta gây chiến với các thay đổi, điều đó chỉ khiến ta cảm thấy tồi tệ hơn và đôi khi khiến ta hành động tồi tệ.

Chọn điều gì đó cụ thể, chẳng hạn như cơ thể bạn già đi (chảy xệ ở chỗ này, xám đi ở chỗ kia, nhăn nheo, rã rời ở chỗ khác), sự thay đổi trong khu phố của bạn hoặc mọi thứ đang thay đổi trong một mối quan hệ quan trọng. Cảm giác, ý nghĩ, suy tư, mơ ước, kỳ vọng, tham vọng, vv những mong cầu và thích thú, chán ghét, ước vọng trong mỗi chúng ta cũng thay đổi theo thời gian.  Không có gì đứng yên như vậy mãi mãi. Ngay cả núi sông cũng dời đổi, biển cả cũng đầy vơi. Nếu trong thâm tâm bạn cảm nhận được rằng bạn đang chống lại sự thay đổi, bạn sẽ cảm thấy thế nào? Đối với tôi, nó có cảm giác căng thẳng, co thắt, khó chịu. Ngoài ra, nếu bạn có thể chấp nhận sự thay đổi hoàn toàn của sự thật, dù muốn hay không, bạn sẽ cảm thấy thế nào? Có lẽ tốt hơn rất nhiều.

Hãy nhớ rằng bạn có thể chấp nhận thực tế về sự thay đổi đồng thời làm những gì có thể để giúp mọi thứ thay đổi tốt hơn. Không có gì về việc cởi mở với bản chất thay đổi của cả những trải nghiệm bên trong và những điều kiện bên ngoài có nghĩa là chúng ta nên theo đuổinhững mục đích tốt đẹp bằng những phương tiện lành mạnh một cách ít toàn tâm hơn.

Hãy nghĩ về điều gì đó đang thay đổi – hoặc đã thay đổi – mà bạn đang gặp khó khăn nhưng bạn không thể ngừng sự thay đổi đó. Một số thứ tự nhiên xấu đi; các hệ thống có tổ chức có xu hướng mất trật tự; rỉ sét không bao giờ ngủ, quá trình xói mòn, cằn cỗi đi của đất đai, thời tiết thay đổi, vv. Ví dụ, con mèo ngọt ngào của chúng tôi đang ngày càng ốm yếu, những ý tưởng mà tôi có cách đây vài năm từng tươi mới và sáng bóng giờ đã trở nên sáo rỗng và lỗi thời, còn tôi và một số người bạn cũ ngày càng xa cách. Hoặc xem xét một sự thay đổi mà bạn đã bỏ qua hoặc thậm chí phủ nhận. Cá nhân tôi đã cố gắng phớt lờ sự thật rằng cơ thể già nua của tôi không còn có thể vấp ngã trong cuộc sống nếu không tập thể dục, và cái giá phải trả cho sự phủ nhận này ngày càng tăng đối với tôi.

Hãy thử nói với chính mình những câu như: Mọi thứ đều thay đổi. . . mọi thứ đang thay đổi và tôi không thể ngăn chặn nó. . . Tôi chấp nhận thực tế của sự thay đổi. . . ngay cả khi mọi thứ thay đổi, tôi sẽ làm những gì có thể để giúp chúng diễn ra tốt đẹp. . . Ngoài ra, hãy nói cụ thểvề những điều thực tế  như:  tôi sẽ gọi nó là X ở đây – là thứ đang thay đổi, tự nhủ: X đang thay đổi . . . Tôi ước gì không phải vậy nhưng nó lại như vậy. . . nhiều yếu tố đang khiến X thay đổi. . . cho đến nay tôi vẫn chưa thể ngăn chặn sự thay đổi. . . Tôi vẫn có thể làm bất cứ điều gì tôi cho là phù hợp về X. . . trong khi đó, tôi có thể bố thí cho bản thân và người khác. .

Khi bạn nói những điều này, hãy cố gắng thư giãn, dịu dàng và bình tĩnh. Hãy cố gắng mở rộng tầm nhìn của bạn để nhìn thấy toàn cảnh, nhận ra rằng vô số người khác cũng đang phải đối mặt với những thay đổi giống như bạn. Hãy cảm nhận xem việc để mọi thứ thay đổi sẽ là một món quà cho chính bạn.

Ngoài ra, hãy xem xét làm thế nào những gì có vẻ là một sự thay đổi theo hướng tồi tệ hơn có thể lại là một sự thay đổi theo hướng tốt hơn về mặt nào đó. Đây không phải là để che đậynhững điều tồi tệ mà còn để nhìn thấy những cơ hội mới.

Một cách sâu sắc nhất, hãy xem liệu bạn có thể nhận thức được và ngày càng thoải mái hơn với sự trôi qua thoáng chốc của từng khoảnh khắc trải nghiệm hay không. Một sự thật đáng chú ý luôn hiện diện ngay trước mũi chúng ta: mỗi khoảnh khắc đều biến mất hoàn toàn khi một khoảnh khắc khác xuất hiện.

Hãy thử hít một hơi duy nhất trong đó bạn liên tục để cảm giác và suy nghĩ trôi qua trong quá trình hít vào và thở ra. Biết bao kết thúc trong một hơi thở. Có thể hơi đáng sợ khi phải đối mặt với sự biến mất trong từng khoảnh khắc của trải nghiệm. Tuy nhiên, trong khi đó, cũng có rất nhiều sự khởi đầu, được đổi mới không ngừng; thấy được điều này có thể giúp bạn tự tin rằng việc buông bỏ sâu sắc như vậy là ổn.

Nghịch lý thay, bằng cách để trải nghiệm của bạn liên tục thay đổi, bạn sẽ có được sự bình yên lâu dài.