Subscribe HoaVoUu Youtube
Kính mời Subscribe kênh
YouTube Hoa Vô Ưu
Sitemap Hoavouu.com
Bài Mới Nhất trang Văn Học
Điền Email để nhận bài mới
View Counts
19,987,585

Tết Nguyên Đán Nét Đẹp Lưu Giữ Ngàn Đời Của Người Việt

Saturday, February 13, 202119:06(View: 681)
Tết Nguyên Đán Nét Đẹp Lưu Giữ Ngàn Đời Của Người Việt
Tết Nguyên Đán Nét Đẹp Lưu Giữ Ngàn Đời Của Người Việt

Thích Trung Định

tet


Mỗi năm Tết đến, khi những làn mưa Xuân nhè nhẹ, gió Xuân mơn man ùa về trên những vườn mai vàng, những cành đào thắm, cây cối đâm chồi nảy lộc, là lúc báo hiệu một mùa Xuân mới đang về trên quê hương đất Việt. Tết đến, Xuân về, là lúc lòng người hân hoan vui đón những điều mới mẻ, xua đi những vất vả trong suốt một năm.

Tết nghĩa là Tiết, tức Tiết trời đầu năm theo Âm lịch. Văn hóa Đông Á – thuộc văn minh nông nghiệp lúa nước, do nhu cầu canh tác nông nghiệp đã phân chia thời gian trong một năm thành 24 tiết khí khác nhau (và ứng với mỗi tiết này có một thời khắc “giao thừa”) trong đó tiết quan trọng nhất là tiết khởi đầu của một chu kỳ canh tác, gieo trồng, tức là Tiết Nguyên Đán. Sau này được biết đến là Tết Nguyên Đán, cũng gọi là Tết Cả, Tết Ta, Tết Âm lịch, Tết Cổ truyền hay đơn giản là Tết.

Theo truyền thống, người Việt Nam chúng ta thường nói ba ngày Tết, bảy ngày Xuân. Dân gian thì cho rằng tháng Giêng là tháng ăn chơi. Vậy thời gian ăn tết chính thức là bao nhiêu ngày? Ở nông thôn ngày trước, người ta chỉ ăn Tết ba ngày từ ngày Ba mươi cúng Tất niên đón giao thừa đến mồng Ba cúng Đưa là hết Tết. Những người làm việc công chức nhà nước thì tùy theo lịch nghĩ Tết của chính phủ theo đó mà ăn Tết. Nói chung mọi người ăn Tết tùy theo điều kiện hoàn cảnh của mình. Theo sách Chiêm Tuế Thư và Kinh Sở Tuế, ngày mồng một là ngày con Gà, ngày mồng hai là ngày con Chó, ngày mồng ba là ngày con Lợn, ngày mồng bốn là ngày con Dê, ngày mồng năm là ngày con Trâu ngày mồng sáu là ngày con Ngựa, ngày mồng bảy là ngày con Người, ngày mồng tám là ngày của Lúa. Vì vậy ngày chính thức hết Têt là ngày mồng bảy, nếu ngày này trời tốt thì con người cả năm được khỏe mạnh; còn ngày mồng tám mà trời tốt thì năm đó được mùa. Cho nên người xưa ngày 30 họ dựng cây nêu và đến ngày mồng bảy thì hạ nêu.

Tết là dịp để mọi người thể hiện những gì thiêng liêng cao quý nhất. Có những phong tục tập quán của người dân khắp nơi trên thế giới trong dịp Tết chẳng hạn như ở Đan Mạch có phong tục thú vị vào đầu năm mới. Đó là những người hàng xóm sẽ qua nhà nhau, đứng trước của nhà và . Nhà nào càng nhiều bát đĩa vỡ sẽ càng gặp nhiều may mắn trong năm mới. Và điều đó cũng chứng minh họ có nhiều bạn bè và được mọi người yêu mến; còn ở Thái Lan khi Tết đến họ xuống đường cầm xô nước tạt vào nhau, họ cho rằng nước sẽ mang lại điều may mắn trong một năm. Một trong những phong tục không thể thiếu trong đêm giao thừa của người Ý là ăn nho, bánh và tổ chức nhiều cuộc vui rồi xuất hành với quan niệm nếu gặp người già, người gù thì sẽ may mắn cả năm và ngược lại – sẽ xui xẻo nếu gặp phải trẻ con, tu sĩ. Lễ đón năm mới của nước Đức kéo dài trong 1 tuần. 15 phút trước giao thừa mọi người đều ngồi yên trên ghế, khi chuông đồng hồ điểm họ đều nhảy khỏi ghế và ném một vật nặng ra phía sau coi như vứt bỏ mọi khó khăn, hoạn nạn để bước vào năm mới….

Còn ở Việt Nam chúng ta khi Tết đến, Xuân về mang theo bao niềm tinhy vọng, những phong tục tập quán của dân tộc Việt được thể hiện rõ nét, mặn mà hơn bao giờ hết. Trong đó phải nói đến các nét đẹp trong phong tục văn hóa người Việt đó là: Chúc tết, Đi chùa lễ Phật đầu năm, và Khai bút ngày xuân.

Trước Tết một tuần vào ngày 23 tháng Chạp là ngày tiễn đưa ông Táo về trời, rồi đến ngày 30 mọi người đều dựng cây Nêu ngày Tết. Đêm Ba Mươi, mọi công việc chuẩn bị cho Tết Nguyên Đán đã gần tròn vẹn, nhà cửa trang hoàng đẹp mắt, bàn Phật tươm tất, bàn thờ tổ tiên được lau dọn, bày biện mâm ngũ quả, bánh Chưng bánh Tét đủ đầy, cỗ cúng tất niên đã hoàn tất. Đặc biệt nhà nào cũng có cây Mai hay cành Đào để chơi Tết. Lúc này, mọi thành viên trong gia đình họp mặt đông đủ, gác lại những bận rộn, lo lắng của năm cũ, Bố Mẹ hoặc người lớn trong nhà trang trọng thắp nén hương thơm dâng lên tổ tiên ông bà cha mẹ, chờ đón giây phút Giao Thừa thiêng liêng, cùng gửi gắm những tình cảm yêu thương của mình tới những người thân qua lời chúc mừng năm mới.

Chúc mừng năm mới đã trở thành nép đẹp thông lệ đầu năm. Trong gia đình, con cháu chúc thọ, mừng tuổi ông bà, cha mẹ. Các bậc cao niên chúc Tết con cháu và không quên chuẩn bị những bao lì xì để mừng tuổi lấy may. Rồi hàng xóm láng giềng, bạn bè thân hữu đến nhà chúc Tết. Mọi người chúc nhau những điều tốt lành nhất, ai cũng hy vọng một năm mới nhiều sức khoẻ, trẻ con học hành tấn tới, người lớn làm ăn thịnh vượng, thành đạt hơn năm trước. Những lời chúc tuy khác nhau nhưng xuất phát từ tấm lòng chân thành được mọi người coi trọng.

Với người Việt Nam, Tết Nguyên đán là những ngày trang trọng, thiêng liêng nhất, cũng là dịp để mọi người dù ở gần hay xa, đến thăm hỏi, chúc tụng nhau làm cho tình cảm thêm đậm đà, gắn bó. Trong Ba ngày tết, người ta thường sắp xếp: “Mồng một Tết cha/ Mồng hai Tết mẹ/ Mồng ba Tết thầy”. Trong tiềm thức của mọi người, sau cha mẹ là những đấng sinh thành thì thầy giáo chính là người được tôn vinh, nhớ ơn và chúc tụng. Trò đi Tết thầy vào dịp đầu năm là một nét đẹp xưa đã tồn tại hàng mấy trăm năm. Tết thầy không rườm rà, câu nệ, chỉ đôi bánh chưng xanh, tượng trưng cho trời đất và sự sống, với lá trầu tượng trưng cho chất men và sắc màu của cuộc đời giàu ân nghĩa cùng lời chúc chân thành: chúc thầy trường thọ. Chúc Tết là một nét đẹp trong truyền thống văn hóa của người Việt, thể hiện thái độ ứng xử có tình, có nghĩa, sự quan tâm đến nhau trong cuộc sống được nhân dân ta coi trọng và lưu giữ hàng bao năm qua.

Bên cạnh phong tục chúc tết, thì di lễ chùa đầu năm cũng trở thành tập tục văn hóa đẹp. Không kể người Phật tử hay không Phật tử, tất cả mọi người từ già trẻ, gái trai đều đi chùa lễ Phật đầu năm. Với nhiều người Việt Nam không đơn giản đi chùa lễ Phật đầu năm là để cầu mong những điều tốt lành mà đó còn là thời gian cho mọi người tìm về với chốn tâm linh sau những bộn bề của cuộc sống mưu sinh. Cửa chùa rộng mở với tiếng chuông ngân vang cùng mùi thơm của khói hương làm cho tâm hồn con người trở nên thanh thản, bình yên, cảm nhậm phút giao hòa mênh mang của trời đất.

Dịp đầu năm người Việt thường hay chọn hướng để Xuất hành. Xuất hành năm mới, có người chọn đến chùa gần, có gia đình chọn những địa điểm xa hơn, vừa để lễ Phật cầu an, vừa là du ngoạn sơn thủy. Đầu năm hành hương về cõi Phật đã trở thành thói quen, một nét văn hóa truyền thống, tín ngưỡng lâu đời và đậm tính nhân văn được dân tộc ta giữ gìn từ thế hệ này sang thế hệ khác. Có thể nói, trong tâm thức người Việt chùa là chốn bình yên luôn mang lại những điều may mắn. Vì vậy, ngôi chùa đã trở nên gần gũi thân quen đến từ bao giờ. Đi chùa đầu năm họ không bị kiêng cử bất cứ điều gì. Nhiều gia đình có Tang ma, họ thường kiêng cử đến nhà hàng xóm đầu năm mà chỉ đi chùa lễ Phật. Bởi cửa chùa luôn rộng mở, yêu thương, ôm ấp tất cả mọi người. Thành ra, đi chùa lễ Phật đầu năm, nhận lộc chùa là một nép đẹp truyền thống tâm linh từ bao đời.

Một nép đẹp trong dịp đầu Xuân nữa đó là Khai bút đầu năm. Khai bút không phải là một nghi lễ bắt buộc trong ngày Tết, nhưng từ bao đời nay, nó vẫn được mọi người nhớ đến, nhắc nhau thực hiện như một cách thể hiện tinh thần tôn trọng sự học, đề cao chữ nghĩa và lấy may đầu năm.

Ngày xưa, ông Đồ cho chữ là một nép đẹp không thể thiếu trong những ngày Tết đến xuân về. Ngày nay truyền thống cho chữ không còn như xưa, nhưng người ta vẫn còn thích, nên những ông Đồ trẻ cũng bày biện cho chữ. Những chùa hay những nhà học thức thường có thông lệ khai bút đầu năm. Mỗi năm chỉ có một lần khai bút, lại đúng vào thời khắc Giao Thừa thiêng liêng hay sáng sớm Mồng Một, nên đối với những người mang nghiệp “chữ nghĩa”, các bậc tiền nhân, khai bút trở thành một nghi thức được thực hiện với tất cả sự trịnh trọng, tâm thành. Trong không gian tĩnh lặng, thắp nén hương thơm, bút nghiên, giấy đỏ, rồi cung kính nâng bút, thả hồn vào nét chữ, gửi gắm những mong ước, dự định cho mình và cho người thân. Người lớn chọn chữ khai bút mong cho công việc hanh thông thuận lợi, học trò khai bút mong cho cả năm học hành tấn tới, đỗ đạt, mai sau công thành danh toại; những người nhàn tản ghi lại những cảm hứng về mùa Xuân…

Bên cạnh tục Khai bút, có một nét đẹp xưa đang quay trở lại trong đời sống văn hoá Việt, đề cao tinh thần quí chữ, ấy là tục xin chữ đầu Xuân. Người xin chữ thường tìm đến những ông thầy đồ hay chữ, những nhà thư pháp hay đến chùa để xin chữ đầu năm mang về lấy may. Người cho chữ không chỉ đơn giản là người đưa những đường bút phóng khoáng, viết nên những nét tinh tế mà còn có sự rung cảm của nghệ thuật, có trình độ am hiểu vốn sống nhất định để tư vấn cho người xin chữ. Những chữ thường hay được chọn là chữ “Phúc”, “Đức”, “An”, “Khang”, “Thọ”, “Đạt”… hay cả câu đối để treo nơi trang trọng trong nhà. “Thịt mở dưa hành câu đối đỏ, Cây nêu tràng pháo bánh chưng xanh” là những thứ không thể thiếu trong dịp Tết. Với nhiều người, xin chữ không chỉ thể hiện mong muốn điều tốt đẹp cho mình và những người thân, xin chữ còn thể hiện mục tiêu phấn đấu trong một năm mới. Cái chữ để mình nhìn vào để làm việc và phấn đấu. Mặt khác, khi làm những việc không đúng thì nhìn vào chữ đấy mà tự sửa mình.

Như vậy ngày Tết vô cùng ý nghĩa đối với tất cả mọi người. Người Việt ăn mừng Tết với niềm tin thiêng liêng: Tết là ngày đoàn tụ và là ngày của hi vọng. Đây là nỗi mong mỏi của tất cả các thành viên trong gia đình. Người đi xa cũng như người ở nhà đều mong dịp Tết để gặp mặt và quây quần cùng gia đình. Tết cũng là ngày đoàn tụ với người đã khuất. Từ bữa cơm tối đêm 30, trước giao thừa, các gia đình theo Phật giáo đã thắp hương mời hương linh ông bà và tổ tiên đã qua đời về ăn cơm Tết với các con các cháu. Tết là ngày đầu tiên của năm mới, mọi người có cơ hội ngồi ôn lại việc cũ và làm mới mọi việc. Theo quan niệm người Việt thì Tết mọi người thường vui vẻ, không giận hờn, không tranh cải tiếng to. Người giàu kẻ nghèo đều vui tết như ngày hội. Đặc biệt là tết người ta không đòi nợ nhau, ai có nợ nần thì họ cố gắng giải quyết trước những ngày Tết.

 Nhân dân ta có nhiều phong tục đẹp. Trải 4000 năm văn hiến, những nét đẹp đầu Xuân như chúc Tết, đi chùa, khai bút, xin chữ… đã trở thành thuần phong  mỹ tục, mang đậm ý nghĩa văn hóa, thể hiện những khát khao hướng tới cái chân, thiện, mỹ của dân tộc. Tết đã trở thành nét đẹp truyền thống văn hóa thiêng liêng của người Việt lưu truyền từ xa xưa cho đến ngày nay.


Tạp chí Văn hóa Phật giáo

Thích Trung Định

 

Send comment
Off
Telex
VNI
Your Name
Your email address
(View: 71)
Từ xưa đến nay, nhiều người cho rằng, Đạo Phật chuyên nói về những điều cao siêu huyền bí, rất khó để một con người bình thường thực hành theo.
(View: 94)
Phật giáo Nam tông Theravāda tuy không chú trọng về lễ nghi, cúng bái hoặc sám tụng nhưng trong các nghi lễ Phật giáo thì...
(View: 148)
Xung quanh các hiện tượng mê tín dị đoan “có tổ chức” diễn ra gần đây, đã có nhiều ý kiến trái chiều về “con đường tu tập”
(View: 122)
Lắng nghe và thấu hiểu là hai chất liệu vô cùng cần thiết để hiến dâng cho đời, có khả năng xóa đi những nỗi khổ niềm đau
(View: 163)
Chủ đề bài này là nói về tỉnh thức với tâm không biết. Như thế, nghĩa là những gì rất mực mênh mông, vì cái biết luôn luôn là có hạn.
(View: 173)
Một khi Đức Đạt Lai Lạt Ma rời Tây Tạng, ngài sẽ phải đối diện với nhiệm vụ khó khăn về việc nói với thế giới những gì đã xảy ra...
(View: 192)
Có hôm nghe một trí thức Việt Nam cho rằng, Phật giáo xem cuộc đời sanh đó, tử đó, thật chẳng có ý nghĩa gì. Mọi sự mọi vật trên thế gian trong cái nhìn của đạo Phật, đều là huyển, ảo.
(View: 166)
Năm 1959 một sự đe dọa của Tàu Cộng chống lại Đức Đạt Lai Lạt Ma đưa đến sự phản kháng ở Lhasa.
(View: 243)
Đạo Phật ra đời cách đây đã hơn 25 thế kỷ và trải qua bao cuộc thăng trầm của lịch sử, vẫn phát triển rực rỡ đến ngày nay.
(View: 322)
Theo quan điểm Phật Giáo, tâm của một người bình thường thì yếu đuối và bị lệch lạc bởi những ảo tưởng và nỗi khổ mà họ chất chứa bên trong.
(View: 279)
’Khi một ngôi sao đốt cháy hết nhiên liệu, nó có thể bắt đầu quá trình suy sụp.
(View: 297)
Trong cuộc sống, chúng ta thường mong muốn có được hạnh phúc và tránh né sự hiện hữu của khổ đau đến với mình.
(View: 332)
Phật pháp có nhiều pháp môn tu tập thích hợp cho nhiều căn cơ, hoàn cảnh khác nhau.
(View: 591)
Dưới ánh mặt trời, mọi ảo tượng, ảo ảnh đều tan biến. Mọi thứ đều hiển lộ. Không gì khuất tất. Không gì có thể gợi lên sự hoài nghi, mộng tưởng.
(View: 313)
Sau khi đạt được Giác ngộ, Đức Phật nêu lên Bốn Sự Thật và sự thật thứ nhất là "Khổ đau".
(View: 261)
Thiền sư Pháp Loa đã kế thừa và để lại di sản lớn cho thiền phái Trúc Lâm nói riêng, Phật giáo Việt Nam nói chung.
(View: 268)
Trong kỳ Đại Hội Khoáng Đại kỳ II lần nầy chúng con tôi) được phép trình bày với quý Ngài và quý vị một đề tài có liên quan đến sự tu học
(View: 295)
Kinh Đại Bát Niết Bàn nói: “Phật tánh gọi là đại tín tâm. Vì do tín tâmĐại Bồ tát được đầy đủ Bố thí ba la mật cho đến Bát nhã ba la mật.
(View: 467)
Thời đại bây giờ hầu như con người cứ bị xoáy vào cơn lốc của cuộc sống một cách mãnh liệt, thế nên rất nhiều người cảm thấy bức bối...
(View: 313)
Theo Kim Cang Thừa, con đường nhanh chóng để tỉnh thức là nhìn thẳng vào tâm của chính bạn và nhận ra bản tánh thật của tâm.
(View: 292)
Hiện nay, Phật giáo Việt Nam đang đẩy mạnh công tác hoằng pháp, coi đó là chiến lược mũi nhọn để phát triển Phật giáo.
(View: 339)
Sau khi đức Thế Tôn thành đạo, Ngài suy tư và tuyên bố rằng: “Xa lìa dục vọng, được sự tịch tịnhthù thắng nhất!”
(View: 422)
Tại Kinh Thành có một vị cư sĩ, có thể nói là bậc “Thiên kinh vạn quyển”, viết không biết bao nhiêu bài bình giảng về giáo lý...
(View: 406)
Khi cầu nguyện, tâm trở nên tĩnh lặng và tập trung. Đó là việc khá tốt cho đời sống nhân loại khi những cầu nguyện mang tính chân, thiện, mỹ.
(View: 376)
Thế là đến chiều tối, đức Phật và chúng tỳ-khưu mới tới được nơi dự định. Trăng vừa lên, sương mù bàng bạc, không gian như trải một màn lụa mỏng.
(View: 440)
Mưa xuân không tầm tã, không kéo dài. Chỉ một hai cơn, trong một hai ngày, vừa đủ tắm ướt những ngọn lá và...
(View: 373)
Tenzin Gyatso, Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 14 của Tây Tạng, là một nhân vật quen thuộc của công chúng.
(View: 382)
Như tất cả những vị nghiên cứu đều biết rằng Linh Sơn Pháp Bảo Đại Tạng Kinh do cố Hòa Thượng Thích Tịnh Hạnh chủ trương, hầu hết được dịch thẳng từ bản chữ Hán của Đại Chánh Tân Tu Đại Tạng Kinh
(View: 348)
Vào giữa thập niên 1980, Elizabeth Harris, một Kitô hữu người Anh, cảm thấy sự thúc giục phải buông bỏ đức tin tôn giáo cố hữu của mình để...
(View: 394)
Tenzin Gyatso, người được những tín đồ và những người ngưỡng mộ ngài tôn xưng là Đức Thánh Thiện Đạt Lai Lạt Ma.
(View: 383)
Bài Pháp thoại (Dharma Talk) ngày 28 tháng 3 năm 2021 tại Chùa Beeh Low See, Singapore và Chùa Mahakaruna Buddhist Center cũng như Chùa Vihara Mahavira Graha Medan tại Indonesia.
(View: 447)
“Một thời Đức Phật ở Câu-tát-la, du hành giữa nhân gian và có đại chúng Tỳ-kheo đi theo.
(View: 751)
"Ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm, là gì?" Xếp Kinh lại gối nơi đầu, ngủ trong dòng suối mát của lời Kinh nhiệm mầu.
(View: 478)
Theo quan điểm của anh chị, Nhẫn nhụcAn phận khác và giống nhau chỗ nào? Quý anh chị chia sẽ kinh nghiệm Người Huynh Trưởng thực hành Hạnh Nhẫn Nhục như thế nào trong đời sống và sinh hoạt GĐPT?
(View: 463)
Mưa xuân không tầm tã, không kéo dài. Chỉ một hai cơn, trong một hai ngày, vừa đủ tắm ướt những ngọn lá và thấm một lớp mỏng
(View: 400)
Vào ngày rằm tháng 4, năm 623 trước công nguyên tại vườn Lâm Tỳ Ni gần thành Ca Tỳ La Vệ, một nơi hiện nay là...
(View: 353)
Vào giữa thập niên 1980, Elizabeth Harris, một Kitô hữu người Anh, cảm thấy sự thúc giục phải buông bỏ đức tin tôn giáo cố hữu của mình để bước vào thế giới một đức tin khác.
(View: 442)
Tenzin Gyatso, người được những tín đồ và những người ngưỡng mộ ngài tôn xưng là Đức Thánh Thiện Đạt Lai Lạt Ma, tự gọi ngài là một thầy tu giản dị
(View: 449)
Thiền sư Seigan Shōtetsu (1381-1459) là một trong vài người làm thơ nhiều nhất trong thi giới Nhật Bản.
(View: 348)
Bây giờ chúng ta đến trình độ thậm thâm nhất của từ ái và bi mẫn, trình độ này là có thể bởi kiến thức về tính không của sự tồn tại cố hữu.
(View: 512)
Huyền Trân Công Chúa, một anh thư rực sáng của nền trời nước Việt!
(View: 537)
Bốn mươi câu trích dẫn lời Đức Phật dưới đây được chọn lọc trong số 60 câu đã được đăng tải trên một trang mạng bằng tiếng Pháp
(View: 396)
Giảng luận về bài “ Bình Ngô Đại Cáo” ( 曹鶴岱平 ) ( Great Proclamation of Đại Việt Victory over Northern Invaders, translated by Prof. Nguyễn Cao Hách – University of Saigon )
(View: 363)
Tôi nhớ lại một cuộc trao đổi đầy băn khoăn vài năm trước đây mà tôi có với một người Mỹ
(View: 637)
Vào ngày 06.3.2021, Tu Viện Pháp Vương khởi sự cho một công trình "Ngày Hội Trồng Cây". Quí Phật tử vân tập về mảnh đất yêu thương của mình mà Tu Viện đã sẵn sàng cho khoảnh vườn cây ăn trái.
(View: 434)
Tôi chưa bao giờ được rèn luyện trong khoa học. Kiến thức của tôi chính yếu có từ việc đọc những tin tức bao gồm...
(View: 465)
Vấn đề Nam tôngBắc tông là một vấn đề tương đối rất cũ – cũ đến hơn một ngàn năm trăm năm kể từ ngày con người có được cái hạnh phúc biết đến giáo pháp của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni.
(View: 485)
Đức Phật không phải là một vị Thượng đế, vậy thì tại sao giáo huấn của Ngài là một tôn giáo và tại sao Phật tử tôn thờ Ngài như Thượng đế?
(View: 462)
Cách nay chừng vài tuần lễ tôi nhận được một phong thư dày gửi đi từ Thầy Thanh An ở Tích Lan, trong đó có quyển sách trên. Sách do nhà xuất bản Hồng Đức ấn hành năm 2020
(View: 389)
Bây giờ chúng ta đến trình độ thậm thâm nhất của từ ái và bi mẫn, trình độ này là có thể bởi kiến thức về tính không của sự tồn tại cố hữu.
Quảng Cáo Bảo Trợ