Subscribe HoaVoUu Youtube
Kính mời Subscribe kênh
YouTube Hoa Vô Ưu
Sitemap Hoavouu.com
Điền Email để nhận bài mới

Nghi lễ của đạo Phậtnghi lễ “mở”

Monday, February 14, 201100:00(View: 19020)
Nghi lễ của đạo Phật là nghi lễ “mở”

Nghi lễ là cái được sáng tạo sau khi đức Phật nhập diệt, mà một trong những mục tiêuthể hiện sự kính ngưỡng đối với Đức Phậtgiáo pháp của Ngài, thông qua những hình thức cụ thể.

Nghi lễ được liên tục sáng tạo, do đó, tất yếu tạo nên sự khác biệt theo hệ phái, tông phái… và trong mỗi hệ phái Phật giáo, lại có sự khác biệt theo không gian (địa phương, vùng miền) và thời gian. Đó là hệ quả tất yếu và tự nhiên của một tôn giáo có sự phát triển cá biệt hoá, phi tập trung, không có giáo quyền trung ương toàn cầu như Phật giáo.

Quá trình sáng tạo nghi lễ Phật giáo là một quá trình đang được tiếp tục. Trong thế kỷ XX, nghi lễ vẫn tiếp tục sáng tạo, mà điển hình là sự ra đời của hệ phái Khất sĩ, với các nghi thức tụng niệm riêng.

Đi chùa Ấn Quang vào những năm 1970, ở một đạo tràng, chúng tôi vẫn thấy nghi lễ được sáng tạo, qua những nghi thức tụng niệm mới được biên soạn, in roneo, còn thơm mùi mực. Trong nghi lễ mới, thần chú không được phiên qua âm Hán Việt nữa nên nghe rất “hiện đại” vào lúc đó. Bài hát Trầm hương đốt cũng được đưa vào đầu khoá lễ, nên những Phật tử trẻ tuổi rất thích, trong khi những Phật tử lớn tuổi thì cảm thấy hơi “khó khăn”, vì những câu tán quen thuộc: “Lư hương sạ nhiệt/Pháp giới mông huân…” không còn được dùng.

Và quá trình sáng tạo nghi lễ đó vẫn tiếp tục, khi một số vị thượng toạ trung niên trong nước cũng như ngoài nước biên soạn liên tục những bài sám mới, kết hợp với những nghi lễ mới để đưa vào đạo tràng của mình.

Một số tôn giáonghi lễ thống nhất từ đầu não giáo quyền trung ương toàn cầu cũng thay đổi quan điểm, dành chỗ cho sự sáng tạo tất yếu của thời đại và của địa phương, thay vì bắt tín đồ phải đọc những câu kinh bằng cổ ngữ thống nhất mà không mấy ai còn hiểu nghĩa.

Đối với tôn giáonghi lễ đã có tính thống nhất cao độ, nay còn phải “giải” ra như thế, còn đối với đạo Phật, một tôn giáonghi lễ đã phân hoá cao độ, thiên về xu hướng “sáng tạo”, “phát triển”, thì nay tính chuyện “buộc” vào sự “thống nhất”, thì liệu có thể rơi vào tình trạng “duy ý chí”, không khả thi, không thực tế?

Chỉ một câu niệm Phật Thích Ca, năm tôi mới đi chùa, chỉ nghe duy nhất mỗi một câu “Nam Mô Bổn sư Thích Ca Mâu ni Phật”. Sau hai mươi năm, thì đã trở thành nhiều câu: “Nam Mô Phật Bổn sư Thích Ca Mâu Ni”, “Nam mô Bụt Bổn sư Thích Ca Mâu Ni”, “Nam Mô Bản sư Thích Ca Mâu Ni Phật”. Có băng giảng, chỉ câu niệm Phật mở đầu, vị chủ lễ từ nước ngoài về niệm “Bụt”, trong khi Phật tử trong nước quen với cách cũ nên niệm “Phật”, gây ra tình trạng lộn xộn, thậm chí đến trong lần niệm thứ hai cũng chưa ổn.

Chỉ một câu niệm Phật, trong thực tế đã diễn tiến như thế, thì nay nói chuyện thống nhất nghi lễ, thì có thực tế, có khả khi không? Thống nhất bằng cách biên soạn một nghi lễ mới tổng hợp, hay lấy một dạng nghi lễ phổ biến nhất làm chuẩn, xoá đi các nghi lễ dị biệt, để chỉ còn một nghi lễ, gọi là nghi lễ “thống nhất”?

Cái khó không phải ở chỗ biên soạn, mà ở chỗ triển khai thực hiện nghi lễ mới. Nghi lễ thể hiện sự đặc trưng hệ phái, tông phái địa phương, đạo tràng, thậm chí phong cách cá nhân của vị viện chủ, trụ trì. Đó là đặc điểm cố hữu của Phật giáo. Sự khác biệt đó vừa mang tính tích cực, vừa mang tính tiêu cực, nhưng xu thế chung trong đạo Phật là vậy, khó mà cưỡng lại. Và như đã nói, nó đang trên đà tiếp tục. Chận đứng sự tiếp tục có những khác biệt mới đó cũng đã là khó, nữa là nói đến chuyện “thống nhất” nghi lễ!

Ở quận 3, TPHCM chẳng hạn, ở những ngôi chùa cách nhau vài trăm mét, đã thấy những nghi lễ khác hẳn nhau. Thống nhất nghi lễ Phật giáo trong phạm vi vài trăm mét đó đã là chuyện khó, huống nữa là trong phạm vi cả nước.

Có lẽ, không phải chỉ Phật giáo Việt Nam mới có sự khác biệt nghi lễ. Ở các hệ phái, chùa chiền Phật giáo ở nhiều nước mà Phật giáo chiếm đa số, cũng có sự khác biệt. Các đài truyền hình Campuchia như CTN, Apsara, TV5, Bayon TV… thường có các khoá lễ Phật giáo mở đầu buổi phát hình, nhưng không nghi lễ trên đài nào giống với đài nào. Chúng ta đều biết trong một bài trước đây, Hoàng gia và đảng chiếm đa số trong chính phủ ở Campuchia hậu thuẫn 2 hệ phái Phật giáo khác nhau. Từ đó, tất yếu dẫn đến các đài truyền hình trực thuộc trình chiếu nghi lễ của các hệ phái Phật giáo tương ứng với sự hậu thuẫn của cấp chủ quản.

Sự khác biệt về nghi lễ cũng có thể thấy trên các kênh Phật giáo Đài Loan, với mỗi tông phái điều hành một kênh truyền hình.

Dù cùng là Nam Tông, như Phật giáo Campuchia, hay cùng là Bắc Tông, như Phật giáo Đài Loan, cũng vẫn có sự khác biệt nghi lễ. Huống chi là ở một quốc giaPhật giáo có cả Nam và Bắc tông như ở nước ta.

Chúng tôi nghĩ rằng mục tiêu thống nhất nghi lễ Phật giáo Việt Nam là một việc rất tốt, nhưng trong thực tế sẽ không thực hiện được, thậm chí không ngăn được việc phát sinh các dạng có tính chất nghi lễ mới, đặc biệt là ở phần sám pháp đối với Bắc Tông.

Chúng tôi được biết, trong một số gia đình Việt Nam hiện nay, nhiều thế hệ sống chung trong một ngôi nhà, có sự khác biệt tôn giáo đã đành. Nhưng chỉ trong số những người còn theo Phật giáo, trước một bàn thờ Phật chung, đã có hiện tượng nhiều nghi lễ khác nhau được tiến hành. Cháu ngoại theo Phật giáo Nam tông thì niệm “Nammô Tasa Bhagavatô Arahatô…”, cháu nội tu niệm Phật, thì cúng Phật theo nghi thức Tịnh độ, con dâu tu theo pháp môn Làng Mai thì tập tụng các bài hạnh nguyện bằng tiếng Anh… Ông bà dù quyền hành và mong muốn đến đâu cũng không thể thống nhất nghi lễ Phật giáo cho chỉ riêng đám con cháu may mắn còn giữ đạo Phật đó. Trong một nhà đã vậy, thì nói chi đến một nước, với mấy chục triệu tín đồ.

Bàn chuyện nghi lễ hiện nay, theo ý kiến chủ quan của chúng tôi, là nên hướng đến sự tinh giản, chấp nhận sự đa dạng nghi lễ hệ phái, tông phái, địa phương, định hướng cho sự sáng tạohiện đại hoá, trên tinh thần thích nghi với thời đại. Nghi lễ như những bông hoa dâng cúng lên đức Phật. Nếu cùng thể hiện sự kính ngưỡng, hãy để “trăm hoa đua nở”.

Đức Phật nói kinh pháp, định giới luật, Ngài không đề ra nghi lễ nào cụ thể để tế lễ lại chính ngài. Nhưng những nguyên tắc chung của nghi lễ đã có trong kinh điển. Hai ngàn năm trước, sau khi đức Phật Niết Bàn, các đệ tử của Ngài đã sáng tạo nghi lễđến nay vẫn còn tiếp tục sáng tạo. Tăng ni Phật tử toàn thế giới đều lạy Phật, nhưng chư tăng, Phật tử Tây Tạng lạy Phật khác với chư tăng, Phật tử Campuchia, càng không giống với chư tăngPhật tử Việt Nam… Tinh thần lạy Phật đã có trong kinh điển, nhưng có cần đặt vấn đề thống nhất nghi lễ lạy Phật thống nhất toàn thế giới không, hay cứ để mỗi nơi, mỗi thời đại lạy Phật theo kiểu mà mỗi nơi, mỗi lúc người con Phật thấy là thích hợp. Và thực tế, dù là vị tôn đức có uy tín toàn cầu như Đức Đạt lai Lạt ma hiện nay đi nữa, cũng không thể đứng ra thống nhất chỉ mỗi nghi lễ lạy Phật được.

Nghi lễ của đạo Phậtnghi lễ mở. Lịch sử Phật giáo toàn thế giớilịch sử Phật giáo Việt Nam đã chứng tỏ điều đó. Trong khi thống nhất nghi lễ là định ra một cái khuôn và đóng nó lại.

Thiết tưởng, cũng không thể đặt vấn đề “thống nhất nghi lễ long trọng”, vì thế nào là long trọng và thế nào là chưa đến mức long trọng. Việc định ra tiêu chí cho mức độ “long trọng” sẽ lại tạo ra vô số những khác biệt mới và ngày càng xa sự thống nhất.

Bàn luận về thống nhất nghi lễ, theo chúng tôi, trước hết phải thực hiện bước tinh giản nghi lễ. Vì có tinh giản thì mới dễ dàng thống nhất. Cơ sở của sự thống nhất là một nghi lễ tinh giản đến mức Phật tử thuộc hệ phái, tông phái nào đều có thể thực hiện chung được. Từ đó, mới có thể đi đến giai đoạn bàn luận việc thống nhất nghi lễ. Nghi lễ phức tạp, chỉ một thiểu số tăng ni Phật tử có thể thực hiện, thì tất nhiên không thể có sự thống nhất. Thống nhất trong thiểu số thì mặc nhiên không có giá trị.

Cách làm trước đây của Giáo hội Phật giáo tại miền Nam từ năm 1964 hướng tới sự thống nhất nghi lễ là một kinh nghiệm, có thể là một bài học vẫn còn giá trị tham khảo. Đó là thống nhất nghi lễ theo nguyên tắc cử hành tuần tự nghi lễ của các hệ phái trước Phật đài. Chính trong việc thực hiện tất cả các nghi lễ khác biệt trong những cuộc lễ chung, không bỏ qua, không loại trừ nghi lễ hệ phái, tông phái nào đã là thể hiện sự thống nhất trong nghi lễ.

Trong lễ Vesak 2008 tổ chức tại Hà Nội, chúng ta đã thấy một sự thể hiện nghi lễ thống nhất như vậy, khi những vị tôn đức trong trang phục khác nhau của các hệ phái tiếp nối cử hành những nghi lễ khác nhau, đa dạng, nhiều hình thức trước thánh tượng Đức Bổn sư. Nghi lễ khi đó hết sức tinh giản, và mặc nhiên, trở thành nghi lễ thống nhất cho các phái đoàn Phật giáo thế giới.

MT.


Reader's Comment
Tuesday, September 13, 201601:03
Guest
Con tim kg co bai thua tu thien loi
Send comment
Off
Telex
VNI
Your Name
Your email address
(View: 9637)
Nghi Lễ Hàng Ngày NS Thích Nữ Giới Hương biên soạn
(View: 71131)
Nghi Thức Thỉnh Đại Hồng Chung - Giọng thỉnh chung: TT Thích Nguyên Tạng
(View: 89240)
Các Bài Sám Văn Cúng Thí Thực Âm Linh Cô Hồn - Tuyển Tập trong nhiều nghi thức tụng niệm của nhiều soạn giả
(View: 25557)
Diệu, sâu, Tổng Trì đứng hàng đầu, Thủ Lăng Nghiêm nhân thế khó cầu, Diệt vọng điên đảo muôn ức kiếp, Không qua nhiều đời được Pháp Thân.
(View: 14289)
Nghi Thức Truyền Giới Bồ Tát Tại Gia, HT Thích Đổng Minh biên soạn
(View: 29885)
Chúng ta đời đời kiếp kiếp học Phật tu hành không được thành tựu, không có biện pháp thoát khỏi luân hồi, là vì có oan gia trái chủ đến...
(View: 27246)
Đầu năm Cúng Hội Cầu An Nguyện cho Quốc thái Dân an mọi nhà Nhân sinh yên ổn hoan ca Xã hội tốt đẹp kết hoa tình người
(View: 39401)
Kinh Ngũ Bách Danh Quán Thế Âm bản chữ Hán và Việt dịch của Quảng Minh
(View: 34612)
Hào quang chiếu diệu. Sáng tỏ mười phương, Ngộ lý chơn thường, Phá màn hôn ám.
(View: 44860)
Nguyện thứ nhất: Tôi thành Phật được, Thì nước tôi là nước tịnh thanh. Ngục hình, ngạ quỷ, súc sanh, Thảy đều chẳng có sanh thành nơi đây.
(View: 54002)
Phương pháp sám hối Từ bi đạo tràng Mục Liên Sám Pháp - Nghi Thức Tụng Niệm
(View: 19473)
Nguyện đem lòng thành kính Gởi theo Pháp mây hương Ngát tỏa khắp mười phương Cúng dường ngôi Tam Bảo
(View: 144436)
Đây là quyển sách với những quy ước về nghi lễ tang ma của nhân gian. Người Phật tử chỉ nên tham khảo cho biết, không nên y cứ để thực hành...
(View: 16469)
Đại từ, đại bi thương chúng sanh, Đại hỉ, đại xả, cứu hàm thức, Tướng đẹp sáng ngời dùng trang nghiêm, Chúng con chí tâm thành đảnh lễ...
(View: 19943)
Chúng con cung kính nghe rằng: Hương sơn đại định, Viên thành ngàn vạn Đà la; Nam hải trùng ba, Quảng phát mười hai diệu hạnh...
(View: 9566)
Cùng Tổ ngộ lòng thiền, trong cửa Tây Thiên vâng lời thọ ký; Vì người khai Phật trí, tại chùa Thiên Mộ, nối nghiệp độ sinh !
(View: 18700)
Kể từ khi đạo Phật truyền vào nước ta, hàng Phật tử tại gia trong bất cứ thời đại nào và hoàn cảnh nào cũng đã có những đóng góp thiết thực trong sứ mạng hộ trìhoằng dương chánh pháp.
(View: 54362)
Mông Sơn Thí Thực là một nghi thức đã được sử dụng rất phổ cập trong các ngôi Già lam thuộc hệ phái Phật giáo Bắc tông. Có ba loại nghi thức Mông Sơn: Đại Mông Sơn, Trung Mông Sơn và Tiểu Mông Sơn.
(View: 30448)
Nam mô từ Lâm Tế chánh tôn sắc tứ Chúc Thánh Tự khai sơn trùng hưng quá cố đường thượng chư vị lịch đại Tổ sư...
(View: 23713)
Khể thủ nhứt thiết xuất thế gian, Tam giới tối tôn công đức hải, Trí giả năng thiêu phiền não cấu, Chánh giác ngã kim quy mạng lễ...
(View: 62324)
Nhất tâm đảnh lễ A tỳ ngục tốt, sơ phát thiện tâm, Chúng hòa: Bổn sư Thích ca Mâu ni Phật.
(View: 24590)
Lễ tắm Phật là một trong những nghi thức phổ biến của lễ hội Phật đản hằng năm trong nhiều truyền thống Phật giáo khác nhau. Nghi thức này vốn đã xuất hiện khá lâu tại Ấn Độ, Trung Á và Trung Hoa...
(View: 85701)
Khi đức Phật đản sinh, trên trời có chín rồng phun hai dòng nước ấm mát tắm rửa cho Ngài, cùng lúc ấy, chư thiên tung hoa trời, trổi nhạc trời chúc mừng thái tử.
(View: 25234)
Dựa trên bản Hán do HT Thích Trí Thủ soạn; Hạnh Cơ dịch sang nghĩa thuần Việt
(View: 36466)
Bản Sưu Tập các Bài Tán nầy được trích trong các cổ bản Tán Sám, Nghi Thức, Hành Trì viết tay bằng hán tự... Quảng Bảo
(View: 13171)
Muốn cho cuộc lễ được tươm tất và thành kính, chuông trống bát nhã không thể thiếu được lúc bắt đầu và khi chấm dứt lễ.... Thích Giác Duyên
(View: 25001)
Nghi Thức lạy 108 lạy Tam Bảo do HT Thích Trí Thủ biên soạn PL. 2518
(View: 22078)
Chuông vàng bảng ngọc thấu bốn phương, Thần Thánh về đây đếm không lường, Âm thinh biến khắp mười phương cõi, Chư Phật Bồ tát chứng đàn tràng... HT Thích Huyền Tôn
(View: 24810)
Nguyện tiếng chuông nầy ngân khắp cõi, Thiết-vi ngục tối thảy xa nghe, Cõi trần trong sạch đều thông suốt, Giác ngộ sanh linh cả mọi loài... HT Thích Huyền Tôn
(View: 10577)
Nghe Tụng Kinh Bát Nhã, Qua Nhiều Ngôn Ngữ... Hoavouu sưu tầm
(View: 27966)
Kính lạy Bồ Tát Tất Đạt Đa, Tánh đức từ bi hằng biểu lộ, Trải bao cuộc du hành mục đổ, Xót sinh linh kiếp số trầm luân... Nghi Lễ
(View: 25784)
Bộ Luật Tứ Phần khởi nguyên do bộ phái Đàm-vô-đức (Dharmagupta, Pháp Tạng bộ) truyền trì... Hòa thượng Thích Trí Thủ dịch (1983)
(View: 21592)
Dựa theo “Lục Thì Sám Hối Khoa Nghi” của vua Trần Thái Tông, Việt-nam... Hạnh Cơ dịch
(View: 149120)
Trung Khoa Du Già Thí Thực Khoa Nghi 中科瑜伽施食科儀(Đông Mật)... Quảng Minh dịch chú
(View: 39498)
Đêm nay ngày lành Nguyên đán, Giờ này phút thiêng giao thừa, Chúng con : Tuân lệ cổ tục ngày xưa, Mở cửa nghinh xuân tiếp phước.
(View: 14142)
Nghi Thức Cúng Giao Thừa - Biên soạn Thích Nguyên An
(View: 23700)
Táo tiếng Hán có nghĩa là bếp. Hàng năm, khi năm hết Tết đến, vào ngày 23 tháng Chạp, nhà nhà đều sắm sửa lễ nghi, cúng tiễn ông Táo chầu trời... Tân Nguyễn
(View: 43135)
Khoa nghi này truyền sang nước ta đã lâu đời, thường được gọi là nghi thức đăng đàn chẩn tế, do các cao tăng làm sám chủ...
(View: 48288)
Đêm nay ngày lành Nguyên Đán Giờ nầy phút thiêng Giao thừa. Tuân lệ cổ tục ngày xưa Mở cửa nghinh Xuân tiếp phước. Truyền thừa di phong thuở trước...
(View: 33158)
Kính lạy chư Phật khắp mười phương, Tuyên dương Pháp nhiệm mầu thanh tịnh, Thánh Tăng cả ba thừa bốn quả, Rủ lòng từ bi xin chứng giám... Hạnh Cơ
(View: 18868)
Kính lạy Phật! Con từ vô thỉ kiếp, Mây vô minh che lấp tánh viên minh, Tạo bao việc ác, bỏ hết việc lành, Quanh quẩn luân hồi, vào ra sinh tử... Hạnh Cơ
(View: 23905)
Tại Gia Bồ Tát Giới Bổn - 3 ngôn ngữ Anh, Việt, Hoa - Nhiều Tác Giả
(View: 81853)
Kinh Nhật Tụng - Kinh Tụng Hằng Ngày
(View: 17810)
Danh từ tên gọi của Thủ Lư theo sách Trung Hoa Phật Quang Văn Hóa Thiên Phật Giáo Dụng Ngữ chép: "Thủ lư là lư hương cầm ở trên tay, còn gọi là Bỉnh hương lư, Thủ lư, Đề lư... Thích Tâm Mãn
(View: 15773)
Nghi Thức Tụng Niệm Đại Toàn do HT Thích Nhất HạnhHội Đồng Giáo Thọ Làng Mai biên soạn
(View: 58765)
Nhạc Thỉnh Trong Trai Đàn Chẩn Tế - Thích Hạnh Tuệ sưu tầm
(View: 27094)
Theo giáo lý đạo Phật, không ai có thể siêu độ cho ai, không ai có thể giải thoát cho ai, ngoại trừ chính cá nhân người đó.
(View: 22590)
Để thành tựu được lễ dâng y kathina, người thí chủ cần phải có sự hiểu về tấm y gọi là “Y Kathina” và nghi thức làm lễ dâng y kathina đến chư Tỳ khưu Tăng.
(View: 27366)
Bảng Chữ Nho khắc in tại chùa Báo Quốc, năm Đồng Khánh thứ 3, Mậu Tý (1888) - Chùa Báo Quốc
(View: 23961)
Thờ CúngLễ Bái là một trong những Gia Bảo tinh thần đáng quý của Tổ Tiên để lại cho con cháu kế thừa. Gia Bảo này đã đ­ược hấp thụ tinh hoa lâu đời do các Tôn Giáo bồi đắp...
(View: 60998)
Xưng là Tứ Thiên Vương bởi vì bốn vị Thiên Vương này ở bốn hướng Đông Tây Nam Bắc. Tứ Đại Thiên Vương là thần tướng của vua trời Đế Thích, ở núi Kiền Đà La...
(View: 26545)
Đạo Phật ngoài các vị thiên thần Hộ Pháp hộ giới ra còn có rất nhiều thiện hữu tri thức, bằng trí tuệ của mình, bằng phước đứctài lực của mình với tinh thần hộ trì chánh giới...
(View: 18763)
Khi giới sư đăng đàn truyền trao U Minh Giới cho vong linh. Chúng giới tử đại vị cho tiên hương linh của mình mà thay họ phụng thỉnh Tam Bảo, thọ nhận Giới pháp...
(View: 16656)
Nghi thức tuần chiếu trong Giới Đàn Phật Giáo Bắc Truyền có nguồn gốc từ thời Phật còn tại thế, Đức Thế Tôn theo thông lệ cứ mỗi năm ngày, Ngài đi tuần phòng của Tăng chúng.
(View: 19474)
Đại Lễ Vu Lan Bồn khởi nguyên từ hạnh hiếu của Mục Kiền Liên Tôn Giả, trở thành nét văn hóa đạo đức hiếu hạnh của Đạo Phật, một trong “Tứ trọng ân”...
(View: 20756)
Việt Nam trong Đại Lễ Vu Lan, lễ cầu siêu tháng bảy chúng ta thường thấy có nghi thức đốt đèn cầu nguyện, hay là pháp hội Phóng Đăng...
(View: 19455)
Đại Lễ Vu Lan Bồn Đông độ dịch là Cứu Đảo Huyền, là nương theo từ bitrí tuệnguyện lực của chư Phật và Bồ Tát, để diệt trừ mọi phiền não...
(View: 45611)
Pháp Sự Khoa Nghi (3 tập) Soạn dịch giả: HT Thích Huyền Quang - Chùa Quang Thiện, California, USA - Ấn hành 2002
(View: 16427)
Nghìn nhà một bát, muôn dặm cô thân, Thần thông ứng cúng xa gần, Diệu dụng hóa duyên đây đó...
(View: 16120)
Thành ngữ Việt Nam có câu: “Thờ thì dễ, giữ lễ thì khó”, chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu đề tài ý nghĩatác dụng của lễ bái.
Quảng Cáo Bảo Trợ
Gủi hàng từ MỸ về VIỆT NAM
Get a FREE Online Menu and Front Door: Stand Banner Menu Display for Your Restaurant