Tác Giả Authors
Sitemap Hoavouu.com
Điền Email để nhận bài mới
Bài Mới Nhất
View Counts
16,782,784
Free Support Hoavouu.com
Ho Tro Hoavouu 250Logo-Hanh-Huong-AD-2019-tron-250

Sự Nguy Hại Của Tâm Phẫn Nộ

Tuesday, June 10, 201409:14(View: 8341)
Sự Nguy Hại Của Tâm Phẫn Nộ

SỰ NGUY HẠI CỦA TÂM PHẪN NỘ

Thanh Tinh Chậu


su_nguy_hai_cua_tam_phan_noPhẫn nộ (kodha) là hình thái bùng vỡ của tâm giận dữ bất mãn hay lòng sân hận bực phiền. Nó là sự phản ứng thô thiển của tâm thức bị dồn nén trong trạng thái giận dữ bực bội bởi tác động của các hành vi không thích ý hay cảnh ngộ không thân thiện. Chẳng hạn, điều gì mình không ưa thích mà cứ phải “chạm trán”liên tục thì tâm bất mãn bùng phát biến thành phẫn nộ, hoặc trong trường hợp thường xuyên bị kẻ khác chỉ trích tấn công với lời lẽ gay gắt thì sự bực phiền dồn nén trong lòng trào dâng chuyển thành cơn phẫn nộ. Phẫn nộ, do đó, là hệ quả của tâm giận dữ bất mãn bị kích động. Nó là hiện tượng duyên sinh, bộc phát chủ yếu do sự tác động của các yếu tố không thân thiện và môi trường không lành mạnh. Nó là sự phản ứng u tối và bạo loạn của tâm sân hận biểu lộ ra bên ngoài bằng lời nói và hành động thô bạo gắn liền với các hậu quả khó lường . Kinh Phật kể câu chuyện như vầy:

“Thuở xưa, tại thành Savatthi, có nữ gia chủ tên là Vedehika. Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được khởi lên về nữ gia chủ Vedehika: “Nữ gia chủ Vedehika là hiền thục, nữ gia chủ Vedehika là nhu thuận, nữ gia chủ Vedehika là ôn hòa”. Nữ gia chủ Vedehika có người nữ tỳ tên là Kali, người này khéo tay, siêng năng và làm việc cẩn thận chu toàn. Rồi nữ tỳ Kali khởi lên ý nghĩ: “Chủ của ta được tiếng đồn tốt đẹphiền thục, nhu thuận, ôn hòa”. Không biết nữ chủ của ta có nội sân mà không tỏ lộ hay không có nội sân, hay vì công việc ta làm cẩn thận chu toàn nên nữ chủ ta có nội sân nhưng không tỏ lộ, không phải không có. Vậy ta hãy thử nữ chủ của ta!” Rồi nữ tỳ Kali sáng ngày sau dậy thật trễ. Nữ gia chủ Vedehika nói với nữ tỳ Kali:

- Này Kali

- Thưa nữ chủ, có việc gì?

- Sao hôm nay ngươi dậy trễ vậy?

- Thưa nữ chủ, có việc gì đâu?

- Thật sự không có việc gì à? Ác nữ tỳ kia, hôm nay ngươi dậy trễ!

Và nữ chủ nhân phẫn nộ, bất mãn, trừng mắt

Rồi nữ tỳ Kali suy nghĩ: “Nữ chủ của ta thật sự có nội sân nhưng không tỏ lộ, không phải không có. Vì những công việc ta làm cẩn thận chu toàn, nên nữ chủ của ta tuy có nội sân nhưng không tỏ lộ, không phải không có. Vậy ta hãy thử thêm nữa nữ chủ của ta!”. Rồi nữ tỳ Kali ngày sau lại dậy trễ hơn nữ. Nữ chủ Vedehika nói với nữ tỳ Kali:

- Này Kali

- Thưa Nữ chủ, có việc gì?

- Sao hôm nay, ngươi dậy trễ vậy?

- Thưa Nữ chủ, có việc gì đâu?

- Thật sự không có việc gì à? Ác nữ tỳ kia, hôm nay ngươi dậy trễ!

Và nữ chủ nhân phẫn nộ, bất mãn, thốt lên những lời bất mãn.

Rồi nữ tỳ Kali suy nghĩ: “Nữ chủ của ta thật sự có nội sân nhưng không tỏ lộ, không phải không có. Vì những công việc ta làm cẩn thận chu toàn nên nữ chủ của ta tuy có nội sân nhưng không tỏ lộ, không phải không có. Vậy ta hãy thử thêm nữ nữ chủ của ta”. Rồi nữ tỳ Kali sáng hôm sau lại dậy trễ hơn nữa. Nữ chủ Vedehika nói với nữ tỳ Kali:

- Này Kali

- Thưa Nữ chủ, có việc gì?

- Sao hôm nay ngươi dậy trễ vậy?

- Thưa Nữ chủ, có việc gì đâu?

- Thật sự không có việc gì à? Ác nữ tỳ kia, hôm nay ngươi dậy trễ!

Rồi phẫn nộ, không hoan hỷ, nàng cầm cái then gài cửa, đánh một cú trên đầu nữ tỳ khiến nữ tỳ bể đầu.

Nữ tỳ Kali, với đầu bể máu chảy, liền đi kể lể với các nhà láng giềng: “Hãy xem việc làm của nữ chủ hiền thục! Hãy xem việc làm của nữ chủ nhu thuận! Hãy xem việc làm của nữ chủ ôn hòa! Sao nữ chủ nói với nữ tỳ độc nhất: “Hôm nay ngươi dậy trễ”, rồi phẫn nộ, bất mãn, nàng cầm then gài cửa đánh tôi một cú trên đầu khiến tôi bể đầu”.

Một thời gian sau, tiếng đồn xấu sau đây được khởi lên về nữ chủ Vedehika: “Nữ chủ Vedehika là độc ác! Nữ chủ Vedehika là không nhu thuận! Nữ chủ Vedehika là không ôn hòa!” (1)

Câu chuyện lưu ý với chúng ta về hậu quả tai hại của tâm phẫn nộ bất mãn bùng phát do thái độ “chọc giận” quá đáng của cô người hầu Kali. Nữ gia chủ Vedehika không phải là bậc Thánh mà chỉ do duyên may được sống trong môi trường khá thoải mái và thuận ý nên tâm sân hận bực phiền không có điều kiện dấy khởi và tăng trưởng. Cô được tiếng nhu hòa và hiền thục vì ít hoặc không tỏ lộ thái độ phẫn nộ nhưng sự sân hận vẫn hiện hữu tàng ẩn ở trong tâm thức. Cô bị người hầu “chọc giận”quá đà nên tâm sân hận bùng phát biến thành phẫn nộ lấy mất tiếng thơm của cô. Cô mất tiếng thơm và người hầu thì chịu tai họa vỡ đầu chảy máu chỉ vì không kìm nén được lòng giận dữ bực phiền, một kết quả đầy phiền toái khổ đau cho cả hai mà kinh Phật bảo là “do bị sân chinh phục, tâm mất tự chủ, trở thành mù lòa, (người ấy) nghĩ đến hại mình, hại người, hại cả hai; không như thật rõ biết lợi mình, lợi người, lợi cả hai” (2). Câu chuyện cũng gián tiếp gợi ý với chúng ta rằng trừ những bậc giác ngộ, không ai có thể biết được tâm tư của người khác vận hành thế nào và ẩn chứa những gì. Vì vậy mà không nên khích động tâm sân hận của người khác vì bất cứ lý do gì. Kinh Pháp Cú nhắc nhở mọi người:

Chớ nói lời ác độc,

Nói ác, bị nói lại,

Khổ thay lời phẫn nộ,

Đao trượng phải chạm người”(3)

Bởi phẫn nộ đem lại và để lại hậu quả tai hại khổ đau cho mình và cho người như vậy nên Đức Phật khuyên nhắc mọi người chớ sinh tâm phẫn nộ, mặt khác chớ làm cho người khác sinh tâm phẫn nộ. Chớ sinh tâm phẫn nộ nghĩa là đừng vì bực phiền giận dữ trong lòng mà nói hay làm những điều độc ác, phải biết chế ngựđiều phục tâm sân hận, không để cho nó tự do hoạt động hay bị kích động mà biến thành lời nói hay việc làm xấu ác. Điều này đồng nghĩa với việc tập nhận ra tâm sân hậnhậu quả nguy hại của sân hận để nỗ lực khắc phục và loại bỏ. Cố nhiên, không phải cùng lúc mà làm được điều này, nhưng với một sự nỗ lực kiên trì trong việc nhận diện tâm sân hậnhậu quả xấu ác của nó thì có thể giúp khắc phục và loại bỏ dần tâm sân hận. Cũng không ai khác chính mỗi người phải nhận ra mồi lửa giận dữ nguy hại ở ngay trong tâm mình để nỗ lực chế ngựdiệt trừ. Phải dùng tình thươngtâm từ bi để khắc chế và loại trừ sân hận. Một khi tâm sân hận được chế ngự đi đến tiêu trừ thì phẫn nộ không còn cơ hội dấy khởi. Chớ làm cho người khác sinh tâm phẫn nộ tức là tránh những lời nói hay việc làm ác độc, không thân thiện khiến gây kích động đến lòng sân hận của người khác hay khiến tâm giận dữ bực phiền của người ấy có cơ hội tăng trưởngbộc phát. Phẫn nộ là hệ quả phát tán của tâm sân hận bao lâu tâm ấy bị kích động đạt đến cực độ. Dĩ nhiên, không ai có thể dập tắt mồi lửa sân hận cháy ngầm trong lòng người khác, nhưng người ta có thể hạn chế hậu quả của tâm sân hận giận dữ bằng cách tránh kích động đến nó. Vậy nên người nào biết điều phục tâm mình thoát khỏi sân hận, không còn phẫn nộ, tức là hạn chế được sự phẫn nộ phát sinh từ người khác, bởi vì người ấy không nói hay làm điều gì khiến người khác giận dữ đi đến phẫn nộ. Người ấy được xem là có đức kham nhẫn lớn, vì “không nhiếc mắng lại kẻ đã nhiếc mắng mình, không sân hận lại kẻ đã sân hận, không gây lộn lại kẻ đã gây lộn với mình” (4). Đức Phật gọi một người như vậy là “tìm lợi ích cho mình và cho người”, nghĩa là:

Những ai bị phỉ báng

Không phỉ báng chống lại

Người ấy đủ thắng trận,

Thắng cho mình,cho người.

Vị ấy tìm lợi ích,

Cho cả mình và người,

Và kẻ đã phỉ báng,

Tự hiểu, lắng nguôi dần (5).

Tóm lại, phẫn nộ phát sinh do tâm sân hận bực phiền bị kích động và hậu quả của nó xấu ác khó lường. Nó là hiện tượng do duyên (sự tác động) phát sinh nên hạn chế phẫn nộ là điều khả dĩ. Thực tế là không ai biết rõ tâm người khác vận hành thế nào và sự sân hận là có hay không, mạnh hay yếu để lúc nào đó sẽ bùng phát biến thành cơn phẫn nộ. Đức Phật nói cho chúng ta biết do tập khí nên chúng sinhcăn tính bất đồng. Có hạng người dễ phẫn nộ, não hại nhiều, tuy bị nói ít, liền nổi nóng, nổi giận, nổi sân, sừng sộ, gây hấn, biểu lộ phẫn nộ, sân hận, bất mãn. Nhưng cũng có hạng người không phẫn nộ, não hại không nhiều, tuy bị nói nhiều, nhưng không có nổi giận, nổi nóng, nổi sân, sừng sộ, gây hấn, không biểu lộ phẫn nộ, không sân hận, không bất mãn (6). Vì thế, trong mọi trường hợp, cách hay nhất để hạn chế hậu quả của tâm sân hận phẫn nộmọi người hãy dùng lời lẽ ôn hòa từ ái và hành động thân thiện để đối xử với nhau, tuyệt đối tránh tình trạng “thêm dầu vào lửa”, thậm chí đừng cố thử đo lòng người khác theo cách “chọc giận quá đà” như trường hợp cô người hầu dại dột Kali.


Chú thích:

  1. Kinh Ví dụ cái cưa, Trung Bộ
  2. Kinh Channa, Tăng Chi Bộ
  3. Kinh Pháp Cú, kệ số 133
  4. Kinh Kham nhẫn, Tăng Chi Bộ
  5. Kinh Phỉ báng, Tương Ưng Bộ
  6. Kinh Màllika, Tăng Chi Bộ.
Tạp Chí Văn Hóa Phật Giáo số 104
Send comment
Off
Telex
VNI
Your Name
Your email address
(View: 5922)
Đánh trứng nhẹ, đừng cho nổi bọt. Đổ sữa vào nồi, bắt lên bếp, đổ đường vào và quậy cho tan.
(View: 6362)
Tất cả trộn chung rồi quậy lửa nhỏ, quậy khoảng 25 phút, nếu không thì sẽ bị bở không ngon.
(View: 5844)
Bột ray qua 1 lần. Trộn đều tất cả vật liệu bằng spatula, để khoảng 20 phút cho dừa thấm với tất cả.
(View: 7846)
Nhồi bột thật mạnh, là từ từ, lâu chừng nào tốt chừng nấy, cho bột được tan đều muối, đường và bột nổi, và bột phải nhồi cho đều tay...
(View: 6806)
Bật lò lên 200F (90C) - Trứng đánh với đường cho đến khi mầu nhạt đi. Vanilla bean pod chẻ ở giữa, lấy dao cạo cạo cho ra vanilla
(View: 7110)
Cốm sàng lại cho sạch, rưới vào 200 ml nước, thỉnh thoảng trộn đều, để khoảng 3 tiếng cho cốm mềm.
(View: 7983)
Trộn chuối đã ướp (cùng rượu đường trong đó) với bánh mì ngâm. Khuôn tráng hay lót giấy nướng bánh. Lò vặn nóng chừng 175 độ C.
(View: 7399)
Trộn chung tất cả lại trong 1 cái tô. Dùng cái dĩa sâu lòng, thoa chút dầu ăn vào...
(View: 6237)
Dùng vợt để sàng bộ trong một cái tô lớn. Cho đường và nước cốt dừa vào tô và dùng muỗng trộn đều.
(View: 8580)
Cho nước + butter + sugar + salt vào trong nồi, bắt lên bếp nấu. Khi thấy butter chảy ra thì tắt lửa.
(View: 6431)
Nấu nước đường lên với tất cả mấy thứ trên trừ potato flakes, khi sôi rồi, tắt lửa cho potato flakes vào. Để 2 phút...
(View: 6509)
Đậu xanh vo sạch, nấu chín, tán nhuyễn. Cho đậu vào chảo sên với đường, nhắc xuống để nguội. Vo thành viên tròn nhỏ.
(View: 6900)
Đánh lòng trắng trứng khoảng 10 phút. Sau đó cho lòng đỏ trứng vô đánh thêm khoảng 5 phút.
(View: 7546)
Nấu nước đường và nước dừa chung với nhau, khi tan cho 1/2 thỏi bơ vào, sau đó cho tinh dầu lá dứa quấy đều, để nguội.
(View: 6838)
Trộn bột năng vô trứng, rồi cho nước dừa, đánh cho tan đều, cho bột nổi vào, quậy nhanh tây cho đều. Đổ bột ngay vào khuôn nóng đã thoa dầu...
(View: 6328)
Đây là món ăn tráng miệng thường thấy trên các bàn tiệc của người phương tây. Với cách làm đơn giản cùng với một chút trái cây...
(View: 7624)
Hòa bột gạo, bột năng, yeast và cơm rượu vào container. Cho 2/3 chén nước dừa xiêm vào quậy cho thành hỗn hợp sền sệt...
(View: 5973)
Mùa hè đến cơ thể luôn khát nước và cần nhiều dinh dưỡng. Còn gì tuyệt hơn là một ly sinh tố vừa để hạ thấp nhiệt độ của nắng hè, vừa giúp bạn trở nên giữ dáng hơn.
(View: 5961)
Một món chay mang tên “mặn” nhưng được chế biến thanh tao và ngon miệng với thành phần chính là đậu hủ và nấm, thích hợp cho những người thích ăn chay.
(View: 6032)
Hôm nay, độc giả Thu Minh sẽ hướng dẫn bạn đọc cách làm chè cốm, đơn giản lại thơm ngon.
(View: 6106)
Một con chó và một con ngỗng ở Trung Quốc đã trở thành đôi bạn thân sau khi con chó cứu con ngỗng bị xe tông.
(View: 6589)
Khi pha thức uống với nước nóng như cà phê, trà… chỉ cần cho vào tách một hạt coffee joules, nước sẽ hạ nhiệt nhanh hơn bình thường...
(View: 13067)
Huyệt Minh Nhãn – vừa quan trọng vừa hữu dụng. Phòng chứng mệt mỏi/đục thủy tinh thể/ngủ ngon – Hãy mách bảo cho bạn bè!
(View: 6258)
Chế độ ăn chay ngày càng được nhiều người lựa chọn, nhằm bảo vệ sức khỏe và hướng tới sự thanh thản cho tâm hồn.
(View: 6199)
Những ngày trời mưa, sau bữa cơm chiều, có món chè bắp tráng miệng thật là ấm lòng. Bát chè có vị ngọt, thơm của bắp, cùng vị béo của nước cốt dừa.
(View: 5645)
Thường xuyên ăn 4 loại rau quả này có thể ngăn ngừa ung thư, chống lão hóa, giúp bạn trẻ hơn 10 tuổi.
(View: 6039)
Hai món chay cũng từ cơ bản là đậu hũ nhưng với cách chế biến và pha phối nhiều thực phẩm khác để cho ra món ngon, vị lạ.
(View: 7394)
Những ngày hè nắng nóng đang đến, mời bạn trổ tài làm món chè bưởi mát lành, ngon ngọt.
(View: 5685)
Theo một nghiên cứu mới nhất tại Nhật Bản, ăn sữa chua thường xuyên sẽ giúp giảm nguy cơ sâu răng ở trẻ nhỏ.
(View: 6801)
Mời các bạn thử những món chay ngon miệng bổ dưỡng và dễ làm sau đây nhé
(View: 6891)
Tác dụng dưỡng da của lô hội được không ít người biết đến, tuy nhiên dùng lô hội như một thứ đồ uống giải khát thì không phải ai cũng biết cách.
(View: 6729)
Bên cạnh sức hấp dẫn đặc biệt từ thực tế rùng mình áp đặt lên người phụ nữ, Bị thiêu sống còn thu hút độc giả qua giọng văn giản dị, truyền cảm.
(View: 6409)
Dưới đây là một số bài thuốc dùng cho người bệnh huyết áp thấp và huyết áp cao, theo hướng dẫn của lương y Quốc Trung và Như Tá.
(View: 9613)
Làm cho đĩa trái cây tráng miệng thêm hấp dẫn quả là một nghệ thuật, bạn có thể tha hồ sáng tạo, thể hiện các ý tưởng của mình...
(View: 7013)
Bưởi có tính thanh nhiệt và có chứa nhiều thành phần rất có lợi cho sức khoẻ con người. Bưởi chứa lượng vitamin C và vitamin A dồi dào...
(View: 6883)
Đậu hủ chiên vàng sơ, cắt miếng vừa ăn. Đậu bắp xắt xéo, mỏng. Khoai xắt miếng nhỏ cạnh chừng 2,5cm.
(View: 6262)
Bạc hà thanh mát, hạt tiêu cay thơm hòa cùng vị chua của chanh và vị ngọt của mật ong cho bạn một ly nước đầy năng lượng...
(View: 6799)
Sau đây là một số bài thuốc đơn giản từ kinh nghiệm dân gian trong việc sử dụng củ gừng làm vị thuốc chữa bệnh.
(View: 7759)
Ly kem tươi mịn màng không lạnh buốt mà mát dịu, ăn kèm với những miếng dưa vàng ngọt lịm thật thích.
(View: 6947)
Bưởi, chuối hay táo... là các loại trái cây quen thuộc nhưng bạn đã biết ăn chúng vào lúc nào là tốt nhất chưa?
(View: 6955)
Mùa hè nắng nóng nên rất dễ xảy ra say nắng, cảm nắng. Bạn nên trữ những vật liệu để chế biến những món ăn, thức uống phòng và chữa cảm nắng.
(View: 6626)
Cuộc khảo sát cho thấy, lá cà-ri có thể vô hiệu hóa vi-rút gây sổ mũi, đau họng, đồng thời giúp giảm các triệu chứng ở bệnh nhân cảm lạnh.
(View: 6802)
Ăn uống hợp lý sẽ giúp ta kiểm soát được sự tấn công của bệnh tật và người bệnh thấp khớp cũng không nằm ngoài qui luật ấy!
(View: 7240)
Trái cây hay rau củ sau khi được gọt vỏ thường dễ bị thâm đen, làm thế nào để giữ rau quả tươi màu sau khi gọt vỏ?
(View: 6523)
Chè đậu xanh là món tráng miệng phổ biến từ Bắc chí Nam, nhưng một vài biến tấu trong cách chế biến sẽ tạo ra hương vị khác lạ...
(View: 7240)
Cái thanh mát, ngọt dịu giòn sần sần của rau câu quyện với vị trái vải thơm lừng, món chè vả rau câu sẽ giúp bạn xua tan cái nóng bức mệt mỏi của mùa hè.
(View: 6921)
Trời vào hè là lúc những món giải khát, món tráng miệng mát lạnh trở nên quyến rũ hơn bao giờ hết, chè xoài thơm ngọt sẽ góp mặt vào thực đơn hấp dẫn nhà bạn.
(View: 7539)
Hạt sen có chứa các chất dinh dưỡng như: tinh bột, chất đường, protein, chất béo, canxi, phốtpho, sắt... là thức ăn bổ dưỡng tâm, ích thận, kiện tỳ...
(View: 6110)
Thứ đồ uống quen thuộc này có thể giúp bạn cải thiện chứng viêm họng, táo bón, khống chế huyết áp, hạ sốt, thậm chí giúp giảm cân.
(View: 5717)
Đa số các loại trái cây sẽ đạt được hương vị ngon nhất khi chín muồi (nhưng chưa chín rục), nhất là những loại có mủ như măng cụt, mãng cầu, mít, sầu riêng…
(View: 6352)
Xay trái cây với sữa đậu nành sẽ cho ly sinh tố của bạn hương vị mới lạ, hơn nữa hãy thử xay riêng các loại quả và tạo thành nhiều tầng xem, rất thú vị.
(View: 16279)
Dừa dứa là một giống dừa nhỏ trái, da màu xanh (giống dừa xiêm), nước ngọt đậm đà và có vị thơm thoang thoảng mùi lá dứa.
(View: 5581)
Một công trình nghiên cứu của Trường đại học Michigan, Hoa Kỳ, đã cho biết một số thông tin đáng ngạc nhiên về các loại đậu cũng như giá trị dinh dưỡng của chúng.
(View: 6419)
Nước chè, đặc biệt nước chè xanh do hương vị thơm tho dễ chịu, lại bổ và giải khát nên được nhiều người ưa chuộng.
(View: 6229)
Các loại rau, củ, quả mua ở chợ hoặc siêu thị là loại thực phẩm tươi, nếu chưa có điều kiện chế biến ngay cần chú ý cách bảo quản như sau...
(View: 6320)
Nấu gì hôm nay xin mời các bạn cùng thực hiện một món chay hấp dẫn với những hạt tấm nở xốp, thơm ngon, món Cơm tấm bì chay.
(View: 10863)
Ăn cà chua, nhất là cà chua đã nấu chín, giúp giảm nguy cơ bị ung thư, loãng xương và bệnh tim mạch...
(View: 7734)
Bạn vừa có một cuộc họp căng thẳng? “Hãy ngủ trưa để “hạ nhiệt””, các nhà nghiên cứu Mỹ khuyên.
(View: 9995)
Đối với nấm tươi: bạn mua loại có màu sắc tươi, mùi thơm hấp dẫn. Tránh chọn nấm bị dập nát, có mùi ôi.
(View: 8725)
Mứt quánh và thơm, màu đỏ hồng, vị ngọt chua chua rất lạ miệng, bạn thử phết lên bánh mỳ mà xem, ngon lắm đấy.
Quảng Cáo Bảo Trợ